225. rocznica uchwalenia Konstytucji 3 Maja

Tomasz Dereszyński
Konstytucja 3 Maja 1791 roku (obraz Jana Matejki, 1891)
Konstytucja 3 Maja 1791 roku (obraz Jana Matejki, 1891)
Dzisiaj obchodzimy 225. rocznicę uchwalenia Konstytucji 3 Maja. Uchwalona 3 maja 1791 roku konstytucja była pierwszą ustawą zasadniczą regulującą ustrój prawny Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Powszechnie przyjmuje się, że Konstytucja 3 Maja była też pierwszą w Europie i drugą na świecie, po konstytucji amerykańskiej z 1787 r.

Konstytucja 3 Maja (właściwie Ustawa Rządowa z dnia 3 maja) – uchwalona 3 maja 1791 roku ustawa regulująca ustrój prawny Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Powszechnie przyjmuje się, że Konstytucja 3 Maja była pierwszą w Europie i drugą na świecie (po konstytucji amerykańskiej z 1787 r.) nowoczesną, spisaną konstytucją.

Konstytucja 3 Maja została ustanowiona ustawą rządową przyjętą tego dnia przez Sejm. Została zaprojektowana w celu zlikwidowania obecnych od dawna wad opartego na wolnej elekcji i demokracji szlacheckiej systemu politycznego Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Konstytucja zmieniła ustrój państwa na monarchię dziedziczną, ograniczyła znacząco demokrację szlachecką, odbierając prawo głosu i decyzji w sprawach państwa szlachcie nieposiadającej ziemi (gołocie), wprowadziła polityczne zrównanie mieszczan i szlachty oraz stawiała chłopów pod ochroną państwa, w ten sposób łagodząc najgorsze nadużycia pańszczyzny. Konstytucja formalnie zniosła praktycznie nieużywane od 27 lat (od wprowadzenia w 1764 roku skonfederowanej organizacji pracy sejmu) liberum veto.

Król Stanisław August Poniatowski - zdrajca czy postać tragiczna

Intryga była przemyślana i nic nie mogło pokrzyżować misternego planu. Nie było już miejsca na przypadki, trzeba było wszelkimi siłami stworzyć podstawy pozwalające ratować upadające państwo.

W tym samym czasie przetłumaczono Konstytucję na język litewski. Przyjęcie monarchicznej Konstytucji 3 Maja spowodowało opozycję republikanów oraz sprowokowało wrogość Imperium Rosyjskiego, które od 1768 roku było protektorem Rzeczypospolitej i gwarantem nienaruszalności jej ustroju. W wojnie w obronie konstytucji, Polska zdradzona przez swojego pruskiego sprzymierzeńca Fryderyka Wilhelma II została pokonana przez wojska rosyjskie Katarzyny Wielkiej, wspierające konfederacją targowicką – spisek polskich magnatów przeciwnych zmianie ustroju Rzeczypospolitej. Po utracie niepodległości w 1795 roku, przez 123 lata rozbiorów, przypominała o walce o niepodległość. Zdaniem dwóch współautorów, Ignacego Potockiego i Hugona Kołłątaja była „ostatnią wolą i testamentem gasnącej Ojczyzny”.

Konstytucję 3 maja uchwalono niejako podstępem. Król Stanisław August Poniatowski ściągnął do stolicy wojsko, co miało być straszakiem dla posłów. Nad tekstem pracowały znamienite osobistości. Oprócz króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, byli to Aleksander Linowski, Stanisław Małachowski, Hugo Kołłątaj, Ignacy Potocki, Stanisław Staszic i osobisty sekretarz króla Scipione Piattoli. 25 marca 1791 roku tekst był gotowy, a ostateczną redakcję zrobił Hugo Kołłątaj.

Intryga wokół Konstytucji 3 Maja

Pierwotnie obrady Sejmu miały się rozpocząć 5 maja. Ale posłowie zaczęli zjeżdżać do Warszawy wcześniej. Obrady rozpoczęły się na Zamku Królewskim 3 maja. Zamku strzegła Gwardia Królewska i oddziały wojskowe pod dowództwem księcia Józefa Poniatowskiego. Sam książę stał w izbie sejmowej. Jakby było mało, na widownię wpuszczono specjalnie wybranych ludzi, oczywiście popierających uchwalenie konstytucji. Hugo Kołłątaj zaś zmobilizował warszawiaków, którzy zaczęli się gromadzić wokół zamku.

Na sali, w której zgromadzili się posłowie, rosło napięcie. Rozemocjonowany poseł kaliski Jan Suchorzewski wyszedł na środek sali. Posłowie ze zdumieniem patrzyli na kilkuletniego chłopca, stojącego obok posła, który krzyczał:

**

- Zabiję własne dziecię, aby nie dożyło niewoli, którą ten projekt krajowi gotuje!

**

Suchorzewski kilka lat wcześniej popierał Stronnictwo Demokratyczne, deklarował finansowe wsparcie dla wojska, ale ostatecznie zaczął torpedować projekty głębokich reform państwa. Wtedy, 3 maja, po teatrze z synem, próbował jeszcze własnym ciałem uniemożliwić posłom dostęp do króla. Zbulwersowany biskup kamieniecki Adam Stanisław Krasiński nie wytrzymał i głośno, tak by inni posłowie to słyszeli, powiedział:

**

- Ogolić łeb wariatowi i odesłać do czubków!

**

Konstytucję przyjęto bez czytania, ale zdecydował o tym przypadek. Poseł inflancki Michał Zabiełło wezwał do przyjęcia dokumentu. Król podniósł więc rękę na znak, że chce przemówić. I wtedy zwolennicy konstytucji zaczęli krzyczeć, że władca chce złożyć przysięgę. Stanisław August nie miał już wyjścia. Złożył przysięgę na ręce biskupa krakowskiego Feliksa Turskiego i wezwał zebranych do przejścia do kolegiaty św. Jana na nabożeństwo dziękczynne.

Jeszcze tego samego dnia konstytucję przyjęto przytłaczającą większością głosów.

Konstytucja obowiązywała przez 14 miesięcy, w tym czasie Sejm Czteroletni uchwalił szereg ustaw szczegółowych, które były rozwinięciem jej postanowień. Sejm grodzieński (1793), aktem oblatowanym w Grodnie 23 listopada 1793 roku uznał Sejm Czteroletni za niebyły i uchylił wszystkie ustanowione na nim akty prawne.

Współpraca Katarzyna Kaczorowska__

Wideo

Materiał oryginalny: 225. rocznica uchwalenia Konstytucji 3 Maja - Polska Times

Komentarze 8

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

...

Obsikiwacze i łamacze konstytucji z piss świętują rocznicę Konstytucji...

d
dirtyass

Ile dziś zostało Polski w Polsce ?

t
to są

przedstawiciele kościoła. Zapoznaj się z historią zanim zaczniesz szczekać PiSowski kundelku

G
Gość

a zdrajcom na pohybel.

d
dirtyass

Takiego wała jak Polska cała a Konstytucja sprowadzona do kapitalistycznego marketingu , gdzie każdemu według potrzeb i zasług. Sól ziemi (styropianowcy, cwaniaki, gangsterzy itp.) dostaje wszystko i jeszcze rolnicze dotacje a reszta jest dojona, strzyżona, golona.
Jakieś podobieństwa historyczne ?

ś
św.NH

A czemuż to polscy biskupi byli przeciwni konstytucji 3 V ? Bo godziła w ich interesy zakładając powołanie polskiego kościoła narodowego niezależnego od Watykanu. Więc się dogadali z Rosją , im zawsze cel uświęcał środki, tyle lat minęło a ich nadrzędna cechą jest przetrwanie za wszelką cenę , nie licząc się z nikim. Nic się nie zmieniło....

G
Gość

BIOŁE NEGRY SOCJALU SRAMACTWA SSatrap LIBER BALCERKA PO BOLLKU.

G
Gość

A Za POra LOT ROZBIORY Z ZYSKIEM POLACKICH JELIT MOSSKFY BERLINA I WIEDNIA=NIHILL NOVI i LBERum FETor POLACTWA.

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3