Artyści o kobietach

Danuta Nowicka
Tytuł nowej wystawy w Muzeum Śląska Opolskiego - "Święta, śmiertelna, zmysłowa" nie tylko charakteryzuje kobietę.

Określa także, jak postrzegano ją w polskiej sztuce. W porządku chronologicznym. Wszechwładne panowanie sztuki religijnej w średniowieczu sprawiło, że w tym czasie przybierała postać Matki Boskiej, ewentualnie innych świętych niewiast. Najczęściej - rzeźbioną. To na ich określenie pojawiają się nazwy - Madonna na lwach, Madonna w półksiężycu, Maria w ogrodzie różanym, Pieta, Matka Boska Bolesna, sygnalizujących typ przedstawienia: układ postaci, sposób trzymania Dzieciątka, sfałdowanie szat. Pojawiają się sceny rodzajowe z życia Matki Boskiej, od Narodzenia po koronację. I sceny Męki Pańskiej, także z Jej udziałem. Spośród świętych szczególnym powodzeniem cieszy się, wedle hierarchii, św. Anna. Z biegiem czasu do obiektu sztuki awansują postacie świeckie, niemniej w modlitewnej pozie. To donatorki dzieła sztuki lub świątyni, sprowadzone do schematu; na próżno szukać by w tych wyobrażeniach cech indywidualnych.

Wiek XVI wynosi na portrety kobietę śmiertelną. Oczywiście dobrze urodzoną, bo tylko tę stać na nadwornego malarza. Potem mieszczankę. Akcent pada na urodę modelki, wytworną suknię, pozę, gest. Pojawia się portret sarmacki ze znakami zaszczytów. Równolegle, właśnie od XVI w., mamy do czynienia z portretem trumiennym, malowanym na blasze. Na pierwszy plan wybija się śmiertelność.
Dwór królewski i arystokracja zlecają sceny alegoryczne i mitologiczne z "użyciem" twarzy współczesnych kobiet. Oświecenie spycha je na dalszy plan, jako uzupełnienie krajobrazu, ich twarze zapożyczają bohaterki scen alegorycznych, rozwój przeżywa portret rodzinny z kobietą w towarzystwie dzieci. Taka sytuacja trwa do utraty niepodległości, kiedy głównym odbiorcą sztuki staje się mieszczaństwo. Autorzy kobiecych portretów dążą do prostoty i realizmu. Psychologizm jest argumentem artysty w konfrontacji z nowym medium - fotografią.

Prawdziwy triumf kobiecego portretu przypada na czas Młodej Polski. Muza, matka, Polka, natchniona i diaboliczna, często naga, zmysłowa, demoniczna. W sztuce secesji wizerunek kobiety wypiera męski, pojawia się nie tylko na obrazie, ale i na wazonie, świeczniku, w lustrzanej ramie, w architekturze. I zaciera się w wieku XX - odwrotu od sztuki przedmiotowej.
Na muzealnej wystawie znajdujemy potwierdzenie tych "damskich" priorytetów" w licznych obiektach z muzeów Śląska Opolskiego, w Nysie, w Bielsku-Białej, Mazowieckiego w Płocku i Śląskiego w Katowicach. Wśród wielu można wypatrzyć obrazy Jacka Malczewskiego, Teodora Axentowicza, Franciszka Żmurki, Józefa Mehoffera, rzeźby i przedmioty codziennego użytku: papierośnicę, świeczniki, wazonik, nóż, a nawet przycisk do papieru.

FLESZ: Polacy żyją krócej. Co nas zabija?

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3