Co młodzi Opolanie wiedzą o stanie wojennym?

J. Żołnierkiewicz/Wikipedia
Czołgi T-55 podczas stanu wojennego w Zbąszyniu.
Czołgi T-55 podczas stanu wojennego w Zbąszyniu. J. Żołnierkiewicz/Wikipedia
Dla młodzieży stan wojenny jest wydarzeniem równie odległym jak bitwa pod Grunwaldem

Dziś mija 31 rocznica. "Człowiek w czarnych okularach i mundurze wojskowym", "ogłosił stan wojenny w porze "Teleranka". Młodym Opolanom to wydarzenie kojarzy się najbardziej z telewizyjnym przemówieniem generała Wojciecha Jaruzelskiego 13 grudnia 1981 roku. Dokładną datę potrafi jednak podać tylko 46 procent młodego pokolenia. 60 procent umie wskazać jedynie rok. Co trzeci nie potrafi umiejscowić stanu wojennego w czasie.

- Dla przeciętnego gimnazjalisty, ale też studenta, stan wojenny był wydarzeniem równie odległym jak chrzest Polski lub bitwa pod Grunwaldem i nie budzi już dzisiaj większych emocji - to konkluzja dr Anny Gołębiowskiej, adiunkta w Zakładzie Dydaktyki Historii i Wiedzy o Społeczeństwie Instytutu Historii Uniwersytetu Opolskiego, która jesienią ubiegłego roku przeprowadziła badania dotyczące stanu wojennego w świadomości historycznej opolskiej młodzieży. Przebadała 422 młodych ludzi, głównie z Opola - gimnazjalistów, uczniów szkół średnich i studentów (do 21 lat).

Dokładną datę wprowadzenia stanu wojennego zna 34,4 proc. gimnazjalistów, 46,6 proc. uczniów szkół średnich i 53 procent studentów. O tym, że skończył się 22 lipca 1983 roku wie zaledwie 19 procent młodzieży.

Wyniki nie powinny dziwić. Badania wyspecjalizowanych instytucji wskazują, że z biegiem lat pamięć Polaków słabnie. W 1997 roku datę stanu wojennego poprawnie wskazało 59 proc. badanych, a w 2005 już tylko 46 proc. (Pentor). Tegoroczne badania OBOP, przeprowadzone w listopadzie, pokazują, że dokładną datę zna 44 procent Polaków, jedna czwarta (27 proc.) pamięta tylko rok. 28 procent nie pamięta nawet tego.

Każde wydarzenie powiązane jest ściśle z konkretnymi postaciami, które trwale zapisują się w historii danego narodu. W opolskich badaniach też spróbowano stworzyć taki kanon postaci utożsamianych ze stanem wojennym. Uczniowie i studenci najczęściej wymieniali Wojciecha Jaruzelskiego (ponad 70 proc. ), Lecha Wałęsę (48,5 proc.), księdza Jerzego Popiełuszkę (26 proc.) i papieża Jana Pawła II (19,4 proc.). Niespełna 8 proc. badanych wskazało też Edwarda Gierka. Co dziesiąty student wymienił Władysława Gomułkę (tyle miał wspólnego, że umarł w 1982 roku), a 5,5 proc gimnazjalistów powiązało stan wojenny z... Józefem Piłsudskim.

Zaskakujący może być fakt, że prawie co piąty uczeń szkoły średniej wymienił Janka Wiśniewskiego (Zbyszka Godlewskiego), jako "symbol rozpoczęcia walk o wolność". Takiego wyboru uczniowie dokonali najwyraźniej pod wpływem filmu "Czarny czwartek. Janek Wiśniewski padł" w reżyserii Antoniego Krauze, nie orientując się jednak, że film opowiada o Grudniu 1970.

- Ankietowana młodzież widoczne w filmie sceny manifestacji, walk ulicznych i starć ze służbami mundurowymi skojarzyła z podobnymi przekazami pojawiającymi się w mediach, a odnoszącymi się do wydarzeń z okresu stanu wojennego - wnioskuje Anna Gołębiowska, autorka badań. - Należy docenić rolę, jaką w kształtowaniu świadomości historycznej młodego pokolenia odgrywają ekranizacje powieści i konkretnych wydarzeń historycznych. Niemniej obejrzenie ich bez wcześniejszego rzetelnego ukierunkowania na poruszane w nich konteksty historyczne może spowodować błędną ocenę wydarzeń lub niewłaściwe ich umiejscowienie w czasie.

Uczniowie szkół średnich (i tylko oni) w kanonie postaci powiązanych ze stanem wojennym umieścili również Jacka Kaczmarskiego, którego pieśń "Mury" była nieoficjalnym hymnem opozycji.

Stan wojenny w świadomości młodzieży to - oprócz przemówienia generała - czołgi na ulicach, milicjanci ogrzewający się przy koksownikach, ale jeszcze bardziej puste półki w sklepach, kolejki i kartki na żywność, czyli utrudnienia życia codziennego. Pokoleniu, które w zasięgu ręki ma hipermarkety uginające się od wszelkich towarów, zupełnie niewyobrażalne wydają się opowieści o reglamentowaniu podstawowych artykułów.
Wymieniają też godzinę milicyjną (przy czym dla wielu nie ma znaczenia czy była ona "milicyjna" czy "policyjna"), internowania, ale również podkreślają "życzliwość
międzyludzką", jako pozytywny aspekt wydarzeń.

Ocena decyzji o wprowadzeniu stanu wojennego wciąż budzi liczne kontrowersje wśród historyków i świadków tych wydarzeń. Z najświeższych badań OBOP wynika, że dla 43 proc. Polaków wprowadzenie stanu wojennego było uzasadnione. Odmiennego zdania jest jedna trzecia badanych (35 proc.). Co piąty (22 proc.) ma trudność z jednoznaczną odpowiedzią.

W opolskich badaniach od własnej oceny tych wydarzeń uchyliło się 31 procent młodzieży. Większość tych, którzy własne zdanie wyrazili, oceniła wprowadzenie stanu wojennego negatywnie. Uznają, że było to podyktowane chęcią utrzymania przez komunistów władzy za wszelką cenę. Młodzi, urodzeni już w demokratycznej Polsce, wyczuleni są także na fakt pozbawienia Polaków elementarnych wolności obywatelskich i ludzkie tragedie.

Część młodzieży ocenia jednak wprowadzenie stanu wojennego pozytywnie. Uważają, że był on po prostu mniejszym złem w sytuacji, gdy zagrożone było bezpieczeństwa państwa i groziło wkroczenie wojsk radzieckich. Podobnie myśli 35 procent dorosłych Polaków.

Analiza badań Anny Gołębiowskiej na temat świadomości historycznej opolskiej młodzieży zawarta jest w książce "Przerwana droga do niepodległości". Marek Białokur omawia w niej stan wojenny na kartach podręczników historii, a Maciej Fic pokazuje stan wojenny w polskiej muzyce rockowej. Książka, wydana na zlecenie Polskiego Towarzystwa Historycznego Oddział w Opolu, ukazała się kilka dni temu.

Wideo

Komentarze 14

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

c
czytelnik
To bylo w niedziele.
Moze nie musiales isc do kosciola?

Racja, ale w poniedziałek nie musiałem iść do szkoły
I
Igma
Pamiętam jak dziś, miałem wtedy 10 lat i nie trzeba było iść do szkoły

To bylo w niedziele.
Moze nie musiales isc do kosciola?
c
czytelnik

Pamiętam jak dziś, miałem wtedy 10 lat i nie trzeba było iść do szkoły

o
oni
Wiedzą, że Jarek nie był internowany a mimo to miał gorzej

Młodzi o stanie wojennym nie wiedzą prawie nic. Rodzice nie opowiedzieli, a na lekcjach historii nauczyciele niewiele mówią. A szkoda. Bo gdyby młodzi choć trochę chcieli poznać historię tamtych dni, to dzisiaj nie marnowaliby swoich głosów przy urnach.
I jeszcze ważna, z perspektywy tych trzydziestu jeden lat od rozpoczęcia stanu wojennego, informacja! Internowani w Jaworzu podlegali procesowi uwiarygodniania zdobywając status pokrzywdzonego: Piotr Amsterdamski, Stefan Amsterdamski, Władysław BARTOSZEWSKI, Andrzej CELIŃSKI, Andrzej DRAWICZ, Bronisław GEREMEK, Jerzy HOLZER, Jerzy Jedlicki, Henryk KARKOSZA, Andrzej Kijowski, BRONISŁAW KOMOROWSKI, Waldemar Kuczyński, Lesław MALESZKA, Aleksander MAŁACHOWSKI, Halina Mikołajska, Tadeusz MAZOWIECKI, Stefan NIESIOŁOWSKI, Maciej Rayzacher, Andrzej Szczypiorski, Piotr Wierzbicki, Wiktor Woroszylski!!! POczytajcie sobie niektóre życiorysy, a włos wam się na głowie zjeży! To już tam przygotowywane były okrągło-stołowe, grubo-kreskowe i nocno-zmianowe układy!
Pan Jarosław Kaczyński w stanie wojennym nie był na liście do internowania i nie został internowany.
Ale tak samo nie był na liście do internowania i nie został internowany wasz idol Donald Słoneczko Tusku!!! A był już dorosły, bo w 1982 r. został (prawdopodobnie) ojcem Michała!
A tak niektórzy młodzi podsumowują hańbę poszukiwania chleba za granicą: Wyjazd z Polski w czasach rządów Tusku i POpaprańców, to nie emigracja, to ewakuacja!!!
C
Czesiu prac. medialny
Marne czytadło i bardzo niski poziom redagujacego,sformuowania typu"człowiek w czarnych okularach i mundurze"mówią wszystko o redaktorze i jego poziomie intelektualnym.....

doświadczeni redaktorzy zostali oddelegowani do opisania słodkiego życia emerytów, bzdetami zajeła się młodzieżówka
m
mm
Młodzi? A co mogą młodzi wiedzieć o stanie wojennym?

Wiedzą, że Jarek nie był internowany a mimo to miał gorzej
b
bankomat1970

Młodzi? A co mogą młodzi wiedzieć o stanie wojennym? Nie czuli tego strachu wychodząc z domu, nie znają pustych półek sklepowych, reglamentacji żywności i innych art. Nie wiedzą jak ludzie się wzajemnie jednoczyli i wspierali. Dla nich dzisiaj tylko jedno - bóg tego świata - pieniądz!!! I jeszcze gonitwa za czymś, sami nie wiedzą za czym...

B
Bolek

Marne czytadło i bardzo niski poziom redagujacego,sformuowania typu"człowiek w czarnych okularach i mundurze"mówią wszystko o redaktorze i jego poziomie intelektualnym.....

a
anonim

Wojek powinien być wzorem do naśladowania przez dzisiejszych polityków. Zauważyłem jedno, że podczas rozmowy nigdy nie wchodzi komuś w pół zdania, nie przerywa rozmowy. Wypowiada się bardzo kulturalnie, nie podnosi głosu i z błogim spokojem odpowiada na zarzuty jake stawiają mu jego rozmówcy. Ci co w tym czasie tak bardzo walczyli o wolność dzisiaj umierają z głodu albo targają się na życie bo nie wyrabiają psychicznie - o to własnie wywalczyli. Patologie, bezrobocie, nieudolną służbę zdrowia, kulawy ZUS i NFZ, brak empatii i zawiść ludzką, która nie zna umiaru. Większość cwaniaków z tych czasów albo się do koryta dostała, albo za granice pouciekali. Tyle nam zostawili. Choć w marketach półki od towaru się uginają to nie wszystkich na to co jast na tych półkach stać. A opowiadania, że będzie lepiej można między bajki włożyć. Mało tego rząd swoimi działaniami zaszczepia w młode pokolenia swoje sposoby postępowania nie do końca dobre. Ci co dziś rządzą tym krajem wiecznie żyć nie będą. A jak młodzi zaczną rządzić to będą mieli głęboko gdzieś to co dla nich zrobiono. Zaczną budować przyszłość w swoim stylu. Kulawo i nieudolnie gdyż to co dziś wyprawiają rządzący daje im przykład taki a nie inny. Niestety, mało kto potrafi uczyć się na cudzych błędach, za to świetnie porafimy naśladować. Nasze społeczeństwo potrafi tylko narzekać, krzyczeć i pozostawć biernym jak za komuny.Czasem ktoś się wyłamie i próbuje stoczyć bój, ale bez rezultatu bo nie ma poparcia od pozostałych, którzy się biernie temu przyglądają. A jak się coś uda wskórać to potem wszyscy mądrzy. I tu historia będzie się powtarzać choć pewności nie mam bo nikt z nas przyszłości nie jest w stanie przewidzieć.

E
Enter

Ci ktorzy pluja na Gen. Jaruzelskiego, pluja sami sobie w pysk! Bylem w wojsku jak Generala Jaruzelskiego powolano na Ministra Obrony Narodowej, nastaly czasy kultury w wojsku, zolnierz przestal byc poniewierany jak to bylo za zyda Spychalskiego. Gen. Jaruzelski byl nie tylko wspanialym dowodca ale i czlowiekiem, takim pozostal do konca jego sluzby i zycia politycznego. Takich ludzi jak ON brakuje nam w dzisiejszych czasach. Wprowadzenie stanu wojennego bylo "zlem" koniecznym i nigdy, nigdy tego nie potepialem.

b
beza

Tak źle nie było jak dziś się tp przesdstawiają media i ci co na zmianach politycznych dorobili się majątków.

P
Precz z komuną!

Gówno! A za parę lat jeszcze większe. Co to za rząd,który likwiduje naukę historii w szkołach? Pewnie nie całkiem polski.

I
Igma
Mój tatuś przynosił mi wtedy takie smakołyki z milicyjnej kantyny

Nie.
Dostalem paczke z RFN.
I
Igma

Miałem trzydzieści jeden lat.
Cieszyłem się że, wprowadzono stan wojenny.

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3