Czy mogła powstać Górnośląska Republika Rad?

Kopia DIM ze zbiorów P. SmykałyZaktualizowano 
W czasie powstań śląskich komuniści próbowali wielokrotnie przeciągnąć powstańców na swoją stronę. Chcieli, aby zryw powstańczy zamienił się w rewolucję społeczną.
W czasie powstań śląskich komuniści próbowali wielokrotnie przeciągnąć powstańców na swoją stronę. Chcieli, aby zryw powstańczy zamienił się w rewolucję społeczną. kopia: DIM - ze zbiorów P. Smykały
W czasie plebiscytu, gdy polska i niemiecka strona zabiegały o głosy Ślązaków, Anton Jadasch, polityk z Krapkowic, proponował trzecią opcję - stworzenie odrębnego państwa.

Pomysł Antona Jadascha uważany jest dziś przez historyków za nieco oderwany od ówczesnej rzeczywistości. Trzeba jednak pamiętać, że pochodzący z Krapkowic polityk miał w sobie sporo charyzmy i potrafił przekonać do siebie ludzi. Grał przez to na nerwach polskim, jak i niemieckim władzom.

Jadasch był zagorzałym komunistą. Po rewolucji październikowej w Rosji w 1917 r. i przejęciu władzy przez bolszewików, był przekonany, że podobny przewrót może się udać wszędzie - nawet na Śląsku.

Wykorzystując nastroje panujące wśród mieszkańców, którzy nie byli do końca przekonani, że plebiscyt jest dobrym rozwiązaniem do podziału tych ziem, proponował trzecie rozwiązanie. Chciał stworzyć Górnośląską Republikę Rad, która byłaby komunistycznym, odrębnym państwem skupiającym wszystkich Ślązaków. W związku z tym namawiał miejscowych do bojkotu plebiscytu.

- Podlegaliśmy bratobójczej agitacji polskich i niemieckich bandytów nacjonalistycznych, którzy pchali robotników do wyczerpujących walk - głosił Jadasch w manifeście partii, którą założył w 1920 r.
Anton Jadasch w czasie I wojny światowej był na Górnym Śląsku czołowym działaczem marksistowskiego Związku Spartakusa (Spartakusbund).

Ugrupowanie skupiało na tych terenach 25 tys. członków. Żeby zrealizować marzenie o komunistycznym Śląsku, zdecydował po wojnie przekształcić Związek w Komunistyczną Partię Górnego Śląska, która miała skupić przy okazji innych skrajnych lewicowców.

W grudniu 1920 r. podczas zebrania partyjnego działacze ogłosili oficjalnie, że będą dążyć do stworzenia odrębnego państwa. Niedługo po tym napisali w partyjnej gazecie "Czerwony Sztandar": "Dla świadomego robotnika rozstrzygnięcie sprawy Górnego Śląska drogą plebiscytu jest takim samym gwałtem, jak przyłączenie go do tego lub innego państwa siłą zbrojną".

Wezwania partii nie trafiły jednak na podatny grunt. Świadczył o tym fakt, że frekwencja podczas plebiscytu wyniosła aż 97 proc. Komunistyczne ugrupowanie zamiast rosnąć w siłę, wyraźnie się skurczyło. Okazało się, że Jadasch nie przewidział jednej rzeczy.

Po przemianowaniu Związku Spartakusa w Komunistyczną Partię Górnego Śląska, jego ugrupowanie przyjęło (podobnie jak inne, skrajnie lewicowe partie) wyraźne, antyklerykalne nastawienie. Dla większości Ślązaków, którzy regularnie chodzili do kościoła taka ideologia była nie do przyjęcia.

Gdy wybuchło III powstanie śląskie komuniści pod przewodnictwem Jadascha próbowali jeszcze przejąć kontrolę nad powstańczymi szeregami, zamieniając zryw w rewolucję społeczną. Wszelkie ich zapędy były jednak tłumione przez Wojciecha Korfantego, który stał na czele powstania.

Anton Jadasch poniósł klęskę na całej linii. Do tego w 1922 po podziale terytorium plebiscytowego pomiędzy Polskę a Niemcy, musiał rozbić swoją partię na dwie połowy. Polska część zaczęła współpracować z Komunistyczną Partią Robotniczej Polski, a niemiecka przyłączyła się do Komunistycznej Partii Niemiec.

Jadasch pozostał po tej drugiej stronie i choć pochodził z rodziny o propolskich poglądach, przyjął niemiecką tożsamość narodową. W maju 1924 r. został wybrany na deputowanego Reichstagu.
Po tym jak w 1933 r. władzę w Niemczech przejęli naziści, Jadascha spotkały poważne problemy.

Będąc w Gdańsku, został aresztowany przez gestapo, które przekazało go władzom III Rzeszy. Sąd w Lipsku uznał jego działalność niezgodną z niemiecką racją stanu i skazał go na 15 miesięcy więzienia. Jadasch odsiedział wyrok w więzieniu w Strzelcach i Bergedorfie pod Hamburgiem.

Gdy wyszedł na wolność trafił do obozu koncentracyjnego Sachsenhausen pod Berlinem, gdzie przebywał do 1940 r. W czasie wojny Jadasch pracował jako robotnik w Berlinie. Po II wojnie światowej nadal udzielał się w lewicowych partiach na terenie NRD (był krótko nawet burmistrzam dzielnicy Berlina - Wittenau), ale jego znaczenie wyraźnie zmalało. Pochodzący z Krapkowic polityk zmarł 17 maja 1964 w Berlinie.

Tekst powstał we współpracy z Piotrem Smykałą - znawcą lokalnej historii. Wykorzystano fragmenty publikacji Dariusza Jerczyńskiego.

polecane: Wybory 2019

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze 3

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

G
Gość

Szkoda !!! Może by tak powrócić do realizacji pomysłu pana Jadascha Antona ???

G
Gość
Tak to DDR -owskie ścierwo postulowało utworzenie śląskiej republiki rad.
Anton Jadasch, Antoni Jadasz:- lider Związku Spartakusa na Górnym Śląsku (przekształconego w podległą KPD - Komunistische Partei Oberschlesiens) w latach 1918-1920, współzałożyciel i przewodniczący niezależnej Komunistycznej Partii Górnego Śląska-Komunistische Partei Oberschlesiens w latach 1920-1922, lokalny lider Komunistycznej Partii Niemiec w Prowincji Górnośląskiej w latach 1922-1933.Po zakończeniu II wojny światowej działał w Komunistycznej Partii Niemiec (KPD), a od 1946 roku w Niemieckiej Socjalistycznej Partii Jedności (SED). Krótko był burmistrzem Berlina-Wittenau, od 1946 roku sekretarzem generalnym organizacji Zjednoczenie Pomocy Wzajemnej Chłopów (Vereinigung der gegenseitigen Bauernhilfe) i deputowanym do landtagu Brandenburgii. Później jego znaczenie polityczne zmniejszyło się. W 1954 roku kandydował do parlamentu Berlina i był honorowym prezesem Związków Zawodowych. Został odznaczony Orderem Sztandaru Pracy i Orderem Zasług dla Ojczyzny.
CHWAŁA I CZEŚĆ BOHATEROM - jak rzecze niedorzeczny !!!
G
Gość

Tak to DDR -owskie ścierwo postulowało utworzenie śląskiej republiki rad.
Anton Jadasch, Antoni Jadasz:- lider Związku Spartakusa na Górnym Śląsku (przekształconego w podległą KPD - Komunistische Partei Oberschlesiens) w latach 1918-1920, współzałożyciel i przewodniczący niezależnej Komunistycznej Partii Górnego Śląska-Komunistische Partei Oberschlesiens w latach 1920-1922, lokalny lider Komunistycznej Partii Niemiec w Prowincji Górnośląskiej w latach 1922-1933.Po zakończeniu II wojny światowej działał w Komunistycznej Partii Niemiec (KPD), a od 1946 roku w Niemieckiej Socjalistycznej Partii Jedności (SED). Krótko był burmistrzem Berlina-Wittenau, od 1946 roku sekretarzem generalnym organizacji Zjednoczenie Pomocy Wzajemnej Chłopów (Vereinigung der gegenseitigen Bauernhilfe) i deputowanym do landtagu Brandenburgii. Później jego znaczenie polityczne zmniejszyło się. W 1954 roku kandydował do parlamentu Berlina i był honorowym prezesem Związków Zawodowych. Został odznaczony Orderem Sztandaru Pracy i Orderem Zasług dla Ojczyzny.

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3