Daniel ocalał

Krzysztof Ogiolda Hanna Krall, To ty jesteś Daniel, Wydawnictwo a5, Kraków 2001.
Jedną z nich jest Axel von dem Bussche, prawnuk hrabiny Cosel i rabina lub kupca z Dubna, który w tym samym Dubnie był podczas wojny świadkiem zamordowania 3 tysięcy Żydów. Postanowił wtedy zastrzelić Hitlera. Ostatecznie poprzestał - wraz z kolegami oficerami - na strzelaniu do portretu wodza. Jednym ze strzelających był Richard von Weizsaecker, przyszły prezydent Republiki Federalnej Niemiec.

Historia Axela von B. została w "Danielu" opisana bardziej zwarcie i sucho niż poprzednio, ze świadomie ograniczoną plastyką opisów, zredukowana do niezbędnego minimum, a równocześnie wzbogacona o refleksję etyczną: "Nie rozebrałem się do naga. Nie stanąłem w kolejce do dołu. Nie wyrwałem karabinu esesmanowi. Żyję" - wyznaje stary i kaleki dziś człowiek.
Najsilniejsze wrażenie przy lekturze "Daniela" robi jego asceza. Dialogi są niemal pozbawione komentarza narratora. Monolog narracyjny - kiedy się pojawia - tworzą krótkie, jasne, precyzyjne zdania, których język został świadomie oczyszczony z emocji. Tonacja "Daniela" przypomina - przy wszystkich różnicach dzielących te teksty - "Medaliony" Nałkowskiej.
Ważną rolę w reportażach Hanny Krall pełni czas. Kolejne reportaże datowane są od lipca 2000 do stycznia 1991. Mechanizm cofania się w czasie obejmuje nie tylko narrację. Dotyczy także ważniejszego czasu fabuły, obejmującego różne poziomy przeszłości. To, co opowiadane jest w czasie bieżącym, który starożytni nazywali chronos, wprowadza bohaterów i czytelników do kairosu - boskiego czasu wspomnień i przeżyć minionych, czasu wyjątkowego i rozstrzygającego o ludzkich losach. Mechanizmem, który go ożywia, jest pamięć.
W centrum każdego z reportaży Krall stoi ludzki los. Wiele z tych opowieści jest tak niezwykłych, że trudno byłoby w nie uwierzyć, gdyby zostały wymyślone. Tymczasem one w swej niesamowitości zdarzyły się naprawdę.
Na kartkach "Daniela" wiele jest białych miejsc. Tekst jest rozłożony luźno. Odbiorca ma więc podczas lektury czas na refleksję. Autorka wie dużo o ludzkich historiach, lecz świadomie pozostawia je bez autorskiego komentarza: "Nie mówię wszystkiego. Nie powiem Wam, dlaczego przeżyliście". Czytelnik zostaje zaproszony do refleksji nad światem i losami, które się przed nim odsłaniają.
Tytułowy Daniel jest bohaterem jednego z reportaży. Wymowa tomu pozwala odwoływać tytuł także do biblijnego Daniela, który ocalał z jaskini lwów. Większość opisanych przez Hannę Krall losów to dzieje dramatyczne. Takie są biografie tych, którzy umknęli przed zagładą, i tych, którzy jej nie przeżyli. Powodem odtrącenia do jaskini lwów może być nie tylko żydostwo, ale i autystyczne dziecko lub adopcja, która sprowokuje wyrodnego lekarza do szantażu. To nie są wesołe teksty. W jaskini lwa nie jest wesoło ani optymistycznie. Mimo to przesłanie książki pozostaje jasne - Dawid ocalał.

FLESZ: Polacy żyją krócej. Co nas zabija?

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3