Dokumentują przeszłość i teraźniejszość mniejszości

Krzysztof Ogiolda
Krzysztof Ogiolda
Eksperci - specjaliści z różnych dziedzin wiedzy -  tworzący Grupę Roboczą Centrum Badania MN spotkali się w ubiegłym roku sześć razy.
Eksperci - specjaliści z różnych dziedzin wiedzy - tworzący Grupę Roboczą Centrum Badania MN spotkali się w ubiegłym roku sześć razy. DWPN
W DWPN działa Centrum Badań Mniejszości Niemieckiej. Utrwala historię DFK, gromadzi bibliografię nt. Niemców w Polsce, organizuje konferencje naukowe.

Centrum Badań Mniejszości Niemieckiej to projekt, który jest realizowany przez Dom Współpracy Polsko-Niemieckiej, a dotowany poprzednio przez Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji, a obecnie przez MSWiA. Powstanie centrum stanowi wypełnienie zapisów wspólnego oświadczenia polsko-niemieckiego „okrągłego stołu” z 12 czerwca 2011 roku. We wspomnianym dokumencie mowa jest o „utworzeniu komórki, która na bazie naukowej podjęłaby i koordynowała badania dotyczące mniejszości niemieckiej, jej historii i dziedzictwa kulturowego”. Projekt ruszył 1 marca 2015 roku i będzie kontynuowany w roku bieżącym.

- Zależało nam, by centrum objęło swym zainteresowaniem „wczoraj i dziś” mniejszości niemieckiej, nie tylko jej historię, ale także demografię, socjologię itp. - podkreśla Rafał Bartek, przewodniczący zarządu TSKN. - Zgodnie z ustaleniami „okrągłego stołu” powołaniem takiej placówki miała się zająć strona rządowa. Zaproponowaliśmy, by powołać ją w ramach DWPN, by przynajmniej zacząć prace i określić jej obszar badawczy. Będziemy zabiegać, by w przyszłości centrum mogło zwiększyć możliwości działania. Wykonaliśmy pewną cząstkę, wyręczając państwo, ale to nie jest to, do czego ostatecznie dążymy.

- Najważniejszym celem istnienia centrum jest podtrzymywanie tożsamości kulturowej mniejszości niemieckiej - mówi Julianna Klick, koordynatorka projektu. - Badanie losów Niemców po 1945 ma się przyczyniać do zwiększenia świadomości członków MN i pomagać w ich rozwoju. Efekty badań adresowane są również „na zewnątrz”, czyli do członków większości, którzy chcą mniejszość lepiej poznać.

W ramach Centrum Badań Mniejszości Niemieckiej w roku 2015 powołano Grupę Roboczą. Tworzą ją eksperci ze środowiska akademickiego i mniejszości niemieckiej, których zainteresowania naukowe oscylują - w szerokim tego słowa znaczeniu - wokół Niemców w Polsce po roku 1945 roku. Zadaniem Grupy Roboczej było przede wszystkim zarysowanie strategii działań naukowych centrum na rok 2015 i na lata kolejne. Łącznie odbyło się 6 spotkań owej grupy. W bieżącym roku będzie ona działać pod nazwą Rada Naukowa. Planowane są co najmniej trzy jej spotkania.

Warto przypomnieć, że wśród 16 jej członków znajdują się osoby mieszkające lub pracujące na Śląsku Opolskim: ekonomista - prof. Romuald Jończy, historyk - prof. Joanna Rostropowicz, teolog - ks. prof. Marcin Worbs, historyk - dr Adriana Dawid, politolog - dr Norbert Honka, germanista i dziennikarz - dr Rudolf Urban, politolog - Alicja Mainusch-Buhl oraz działacze mniejszości niemieckiej: Rafał Bartek, Bernard Gaida i Krzysztof Wysdak.

Ważnym zadaniem centrum wykonanym w 2015 roku było ankietowanie 15 kół DFK z województwa opolskiego. Ich przedstawiciele opowiadali o powstaniu i początkach działalności MN w końcówce lat 80. i na początku 90. XX wieku. Kwestionariusz pytań przygotowali dr Magdalena Lemańczyk i dr Paweł Popieliński. A we wszystkich rozmowach uczestniczyła koordynatorka projektu.

- Zależało nam, by usystematyzować wiedzę o początku formalnego funkcjonowania organizacji mniejszości niemieckiej. Przekonaliśmy się, z jak wielkim entuzjazmem ludzie czujący się wówczas Niemcami podchodzili do powstawania mniejszości. Nie było komórek ani internetu, a mimo to podczas spotkań z Johannem Krollem, pierwszym liderem mniejszości, sale zapełniały się po brzegi. Działo się tak, choć potrzeba spotkań, rozmowy, niemieckiego śpiewu zderzała się ze zwykłym lękiem. Przecież PRL z jego niechęcią do wszystkiego co niemieckie dopiero się kończył. Te opisy zostały już zredagowane. Zastanawiamy się, jak je najlepiej do badań socjologicznych i historycznych wykorzystać. Chcemy, by docelowo powstała z tego materiału publikacja. Jej formę zaproponuje Rada Naukowa - mówi Julianna Klick.

Ankietowanie kół DFK (5 na Śląsku Opolskim, 5 na Dolnym Śląsku i 10 w województwie śląskim) będzie kontynuowane w 2016 r. Prowadzone też będą wywiady pogłębione (łącznie 25), z najstarszymi członkami MN z różnych regionów Polski. Przeprowadzą je socjologowie i historycy.

Prowadzone będzie także badanie socjologiczne na temat tożsamości narodowej gimnazjalistów w województwie opolskim uczących się niemieckiego jako języka mniejszości narodowej. To zadanie poprowadzi dr Irena Kurasz, socjolog z Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytetu Wrocławskiego.

W minionym roku CBMN zorganizowało także dwie debaty publiczne.

Pierwsza odbyła się we wrześniu we Wrocławiu na temat „Niemcy w Polsce w powojennym czterdziestoleciu - od wysiedleń i odniemczania do legalizacji mniejszości”, druga została zorganizowana w listopadzie w Gdańsku i nosiła tytuł: „Solidarność” wobec Niemców w Polsce - Niemcy w Polsce wobec „Solidarności”. Po debacie gdańskiej powstał obszerny artykuł - we współpracy z Polską Akademią Nauk. Jest on dostępny na stronie DWPN w zakładce poświęconej Centrum Badań Mniejszości Niemieckiej. Ukaże się on także w najnowszym wydaniu „Rocznika Polsko-Niemieckiego”.

W 2016 roku planowane są kolejne dwie debaty lub konferencje nt. historii i kultury mniejszości niemieckiej. Ich dokładną tematykę określi Rada Naukowa.

W tej samej zakładce strony www.haus.pl dostępna jest także szeroka bibliografia poświęcona funkcjonowaniu Niemców w Polsce po 1945 roku. Jest to miejsce, do którego powinny sięgnąć osoby zajmujące się tematyką MN, piszący magisteria i doktoraty na ten temat. Bibliografia została podzielona m.in. na pozycje książkowe, artykuły w pracach zbiorowych, artykuły z czasopism, dokumenty elektroniczne i artykuły prasowe.

- Bibliografia ma formę pliku excel - precyzuje Julianna Klick, a artykuły prasowe zostały zeskanowane i są do dyspozycji w naszej bazie. Nie jest to dokument zamknięty. Bibliografia będzie w 2016 roku aktualizowana.

- Myślę, że CBMN jest ciągle w fazie dochodzenia do tego, czym ma ostatecznie być - uważa Bernard Gaida, przewodniczący zarządu VdG. - Dzięki grupie roboczej wypełniony jest program naukowy centrum. Brakuje na razie „drugiej nogi”, czyli skutecznej działalności prowadzącej do popularyzowania wiedzy o mniejszości wśród szerokiego kręgu odbiorców.

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3