Dziś Wigilia Bożego Narodzenia

Mario/360opole.pl
Opolskie Betlejem. Żywa szopka w Opolu-Szczepanowicach.
Opolskie Betlejem. Żywa szopka w Opolu-Szczepanowicach. Mario/360opole.pl
Wspólna wieczerza wigilijna w domu, dzielenie się opłatkiem i msza św. o północy to najważniejsze elementy polskiej tradycji wigilijnej.

Nazwa wigilia pochodzi od słów łacińskich: vigiliare - czuwać oraz vigilia - czuwanie, straż nocna, warta.

Wieczerza wigilijna jest nawiązaniem do starochrześcijańskiej tradycji wspólnego spożywania posiłku, tzw. agapy będącej symbolem braterstwa i miłości między ludźmi. Zwyczajowo rozpoczyna się ona wraz z ukazaniem się na niebie pierwszej gwiazdy, co nawiązuje do wędrówki mędrców ze Wschodu do Betlejem za gwiazdą.

Zgodnie z tradycją kolację - według polskiej zwyczajem postną - rozpoczyna się modlitwą i czytaniem fragmentu Ewangelii wg św. Łukasza o narodzinach Jezusa. Po niej następuje łamanie się opłatkiem z równoczesnym składaniem sobie nawzajem życzeń. Na stole, przykrytym białym obrusem z wiązką sianka pod spodem, ustawia się jedno nakrycie więcej niż jest uczestników wieczerzy. Jest ono symbolicznie przeznaczone dla niezapowiedzianego gościa. Zwyczaj ten upowszechnił się w XIX wieku.

Polski obyczaj dzielenia się opłatkiem wywodzi się z rytuałów starochrześcijańskich. Chleby, których nie użyto podczas obrzędów religijnych nazywano eulogiami. W okresie Bożego Narodzenia wymieniały je pomiędzy sobą parafie i bractwa zakonne, z czasem zwyczaj rozpowszechnił się na wiernych. Na wsi opłatek z wigilijnego stołu, a także potrawy, podawano bydłu i koniom, czasem nawet wprowadzając je do izby.

Potrawy wigilijne są bardzo zróżnicowane w różnych regionach. Do najbardziej typowych należą: barszcz z uszkami biały żur, zupy: grzybowa, owocowa rybna, siemieniotka. Na stole pojawiają się też ryby, zwłaszcza karp smażony i w galarecie, kapusta z grochem, kapusta z grzybami, pierogi z kapustą, kasza z suszonymi grzybami, kluski z makiem, cukrem i miodem, makiełki, z tradycji wschodniej kulebiak, gołąbki i kutia. Nie mogło zabraknąć również kartofli, rzepy, grochu, fasoli i różnych kasz. Na Śląsku potrawami wigilijnymi są także moczka i makówki.

Staropolskim elementem wigilijnego wystroju były snopy zbóż podstawowych: pszenicy, żyta, jęczmienia i owsa ustawiane w rogach izby. Siano i słoma, także wkładane pod obrus, przypominać mają o ubogim narodzeniu Jezusa i o żłobie służącym mu za kołyskę.

Wigilia Bożego Narodzenia dawniej uchodziła za dzień, którego przebieg miał decydować o całym roku. Należało przeżyć go w zgodzie, spokoju i okazywać sobie życzliwość. Od dzieci wymagano posłuszeństwa i szczególnej grzeczności.

Mężczyźni, zwyczajowo, udawali się w tym dniu na połowy i polowania. Powodzenie łowieckie w Wigilię zapowiadało udany cały następny rok.

Wigilia obfituje w różne wierzenia i zwyczaje, często przedchrześcijańskie. Nie należy szyć, tkać ani prząść. Należy spróbować każdej z 12 wigilijnych potraw, by nie zabrakło jej w następnym roku. Niektórzy pozostawiają w portfelu łuski z karpia, które mają przynieść szczęście.

Do wigilijnej tradycji należy także wspólne śpiewanie kolęd, czyli pieśni o Bożym Narodzeniu.

W wieczór wigilijny wręczamy sobie prezenty. W dawnych czasach tylko wielmoże w Wigilię, Nowy Rok lub święto Trzech Króli dawali podarki dworzanom i czeladzi za wierną służbę. Jeszcze w połowie XIX wieku zwyczaj obdarowywania dzieci w święta Bożego Narodzenia znany był tylko bogatym mieszczanom. Obecnie jest to zwyczaj powszechny w całej Polsce.

W wieczór wigilijny dzieci i dorośli otrzymują różne prezenty. Przynosi je święty Mikołaj (w dawnej Kongresówce), aniołek (w Galicji), Dzieciątko (na Śląsku) lub Gwiazdor (w Poznańskiem).

Wigilię kończy wspólne wyjście na mszę św. o północy, czyli pasterkę. Pierwsze takie msze sprawowano w Betlejem. Kiedy zwyczaj przeniósł się do Rzymu, pasterkę odprawiano przy żłóbku Chrystusa w bazylice Matki Bożej Większej. Dziś pasterka jest zwyczajem znanym na całym świecie.

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3