Gręboszów - historia wielkiego majątku ziemskiego

Tomasz DraganZaktualizowano 
Gręboszów: Przed wojną wieś była jednym z najznakomitszych majątków ziemskich z zespołem pałacowo-parkowym. Dzisiaj po zabytkach zostały tylko opowieści i legenda o herbie ich właścicieli.

Jadąc przez dzisiejszy Gręboszów trudno uwierzyć w to co podają przedwojenne kroniki. Stary odrapany dworzec kolejowy, ruiny dawnych bram, prowadzących do pałacu stanowiącego centrum majątku ziemskiego i kilka dziurawych ulic przecinających wieś. Oto co zostało po jednym z najznakomitszych majątków na ziemi namysłowskiej.

Jego świetność przerywa koniec drugiej wojny światowej a raczej wizyta w dworze żołnierzy Armii Czerwonej. Dzieje się to na początku 1945 roku. Majątek zostaje rozgrabiony, okoliczne budynki wraz z gorzelnią doszczętnie zniszczone. Dzisiaj nie ma śladu też po dawnym zespole parkowym, który (obok tego znajdującego się w Pokoju) uważany był za przykład nowoczesnej myśli w czymś co dzisiaj nazywa się nowocześnie architekturą krajobrazu.

Świetność miejscowości bierze swój początek w osiemnastym wieku. Niewielka osada zwana Gręboszowem staje się centrum rodowym rodziny Prittwitz-Gaffron (władającej nią już od pierwszej połowy XVII wieku). Niejaki Jan Maurycy buduje tu w 1782 roku pałac. Trudno dociec w jaki sposób śląski ród Pretwiczów-Gawronów staje się rodziną z niemiecko brzmiącym nazwiskiem, jednak to za sprawą Jana Maurycego dokonują się największe zmiany w Gręboszowie. Budowniczy wznosi obok pałacu spichlerz, zespół parkowy. Z czasem powstają też budynki folwarczne oraz gorzelnia, nieodzowny kiedyś element dochodu każdego dużego majątku ziemskiego. Atrakcją zespołu parkowego jest tzw. "Świątynia Grecka" oraz późnobarokowy pawilon chiński. Trudno dzisiaj ich szukać w porośniętych krzakami terenach Gręboszowa. Tak jak pałac padły ofiarą czerwonoarmistów.
Natomiast prawdziwą perełką wsi staje się drewniany kościół, który towarzyszy jej mieszkańcom aż do 1973 roku. O dziwo żołnierze radzieccy oszczędzają go, dzięki czemu do dzisiaj możemy podziwiać konstrukcję świątyni w Muzeum Wsi Opolskiej w Opolu.

Z czasem właścicielami Gręboszowa staje się inny śląski ród, rodzina von Donnersmarck. Przejmują oni od swoich poprzedników całość majątku ziemskiego i dbają też o nagrobki potomków Pretwiczów i Gawronów. Dzisiaj są to prawdziwe dzieła sztuki, które wciąż możemy podziwiać na dawnym przykościelnym cmentarzu.

Z Gęboszowem natomiast i rodem Pretwiczów-Gawronów wiąże się legenda. Chodzi o herb, który widniał nad wejściem do dworu. Wieść niesie, że ród władający Gręboszowem wywodził się od znanego przed wiekami dzielnego rycerza Hołuba. Słynął on nie tylko z waleczności ale talentu szachowego.

Wideo

Materiał oryginalny: Gręboszów - historia wielkiego majątku ziemskiego - Nowa Trybuna Opolska

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze 5

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.
P
PASJONAT

Oprócz zaniedbanego parku w Gręboszowie w kościele pw. św Katarzyny można zobaczyć drewniany tryptyk z 1517 roku. Niestety figurki zostały skradzione,jest on obecnie zamknięty a na skrzydłach tryptyku przedstawione jest zwiastowanie. Na uwagę zasługuje drewniana chrzcielnica z 1682 roku, która stoi po prawej stronie ołtarza. Nieliczni mogą zobaczyć ale wszyscy mogą usłyszeć dzwon z 1613 roku wukonany z brązu, Którego fundatorką była Anna Kotulińska.
Uważam , że dobrą inwestycją dla wsi byłaby renowacja zabytkowego parku, który byłby atrakcją nie tylko dla miejscowej ludności ale i weekendowych turystów.Niezapominajmy o 200-tu letniej alei lipowej biegnącej wzdłuż wsi az do czerwonego krzyża.

zgłoś
g
gręboszowianin

"Dzisiaj nie ma śladu też po dawnym zespole parkowym, który (obok tego znajdującego się w Pokoju) "

Jak to nie ma śladu? Skąd takie informacje? A może nikt nie zauważył ,,kilkunastu" drzew w centrum wsi?
Rośnie w nim nadal 30 gatunków drzew i krzewów krajowych oraz 31 gatunków obcego pochodzenia (w tym trzy pomniki przyrody - 2 dęby szypułkowe oraz lipa drobnolistna).
Proszę na przyszłość poszukać więcej informacji do tworzonych artykułów.
Ludzie wykształceni a nie wiedzą że jak się coś robi to się to robi dobrze.
Pozdrawiam

zgłoś
~gość1~

Nie wspomina się tutaj o tym,że w XVIII w. majątek w Gręboszowie przeszedł w ręce jednego z najpotężniejszych rodów Śląska Henckel von Donnersmarcków i pozostał w ich posiadaniu aż do końca wojny. Henckel von Donnersmarckowie byli właścicielami również Kowalowic, to był jeden majątek Gręboszów i Kowalowice.

zgłoś
a
ag

tak jakoś mi się wydaje że po 64 latach zbyt łatwo zwalamy wszystko na Armię Czerwoną i jej żołnierzy. nie twierdzę że pałacu nie spalili i nie ograbili, ale szber po wojnie to była również sprawa ludzi tu napływających,a zreszta jakie to ma dziś znaczenie, np. Kopice same się zniszczyły i już.

zgłoś
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3