Historyk z USA bada archiwa twórców prudnickiego przemysłu

Krzysztof Strauchmann
Krzysztof Strauchmann
Robert Horning Wistuba (z lewej) z tłumaczem Marcinem Domino w czasie wykładu w Muzeum Ziemi Prudnickiej.
Robert Horning Wistuba (z lewej) z tłumaczem Marcinem Domino w czasie wykładu w Muzeum Ziemi Prudnickiej.
Robert Horning Wistuba z Nowego Jorku przygotowuje książkę o losach prudnickich rodzin fabrykantów Frankel i Pinkus.

Potomkowie Samuela Frankla od początku XIX wieku aż do roku 1938 budowali potęgę prudnickiego przemysłu włókienniczego. Władze nazistowskich Niemiec zmusiły żydowskich fabrykantów do wyjazdu za granicę. W jednym z transportów prywatnego mienia, ukryte w fortepianie wyjechały do Irlandii archiwa fabryki. Dzięki nim możemy się sporo dowiedzieć na temat historii lokalnego przemysłu.

W latach 60. ostatni prywatny właściciel dzisiejszych zakładów Froteks Hans Hubert Pinkus (zmarły w 1977) przekazał ogromną ilość dokumentów Instytutowi Leo Becka w Nowym Jorku, który bada dzieje Żydów. Tam odnalazł je Robert Horning Wistuba, który poprzez swoje korzenie związany jest z Ziemią Prudnicką. Jego babka i matka w 1938 roku wyemigrowały z dzisiejszej Białej Prudnickiej do Nowego Jorku.

Robert Wistuba w 1972 roku nawiązał kontakt ze swoją rodzina z Polsce. Wielokrotnie przyjeżdżał do niej w odwiedziny i to właśnie w Białej i Prudniku po raz pierwszy zainteresował się losami Franklów i Pinkusów.

Hans Hubert Pinkus był synem znanego humanisty, kolekcjonera i przyjaciela pisarzy Maksa Pinkusa. Ojciec docenił jego talent menedżerski i powierzył mu kierownictwo nad zakładami, które były największym w Niemczech producentem wyrobów bawełnianych przeznaczonych dla domu. Drugim żydowskim udziałowcem był kuzyn Hansa Huberta Pinkusa - Ernest Frankel.

W 1934 roku firma przekształciła się z rodzinnego interesu w spółkę, do której dopuszczono także nieżydowskich właścicieli. Franklowie mieli przewagę, ale wraz z narastaniem faszyzmu musieli coraz bardziej walczyć z innymi akcjonariuszami o fabrykę.

- Wyrzucanie Żydów z ich majątków trwało latami i odbywało się po cichu. To cud, że w Prudniku wytrzymali oni aż do roku 1938. To świadczy o ich przywiązaniu do miasta i zakładu - uważa Robert Wistuba. W listopadzie 1938 roku w czasie tzw. Nocy Kryształowej gestapo na miesiąc aresztowało obu współwłaścicieli. Potem za niską cenę odsprzedali oni swoje udziały w firmie i wyjechali. Swoje dzieci zresztą już wcześniej umieścili za granicą.

Niemieckie władze umożliwiły im wywiezienie tylko części prywatnego majątku. Zbiory sztuki skonfiskowano. Ogromne ilości kosztowności, biżuterii, zbiory zabytków i książek pozostały jednak na miejscu i do dziś ich losy są nieznane. Część kosztowności prawdopodobnie w czasie wojny rozkradziono. Pinkusowi udało się jednak przemycić trochę bogactw za granicę. Potomkowie Samuela Frankla stracili też fabrykę wartą wówczas 20 milionów marek (dzisiejsza równowartość około 200 mln euro). W latach 60. niemiecki rząd wypłacił rodzinie odszkodowanie wysokości 600 tys. marek niemieckich.

Wideo

Komentarze 17

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

r
rodak
Pomimo, iż własciciele musieli przekazać ten zakład działajacy od poczatku 19.wieku Hitlerowcom, ktorzy produkowali dalej tkaniny dla wojska przez cała okupacje. Po wojnie ludzie za zupę odbudowali ten zakład żeby geniusze z AWS pod przywództwem Mańka Krzaklewskiego i Jerzego Buzka mogli okraść i zrujnować ten zakiład, wprowadzajac tam swoich złodzieji i nieudaczników. Prokuratura dała im glejt, ze działali zgodnie z prawem i na korzyść państwa. Tak wykończono cały przemysł w Polsce od Gdyni i Gdańska po Stralową Wolę. Dzisiaj obiecuja walke z bezrobociem!? Gdzie sa miejsca pracy? Szkoda słów!

...Widze rozgoryczenie, masz niewatpliwa racje...Naley zlozyc podziekowanie leibie Bolkowi i lolkowi JPII-mu....Narod glupi uwierzyl i zaskoczyl a oni wystrychneli was na dudka...
N
Nauka i praca - Ojczyznie
Pomimo, iż własciciele musieli przekazać ten zakład działajacy od poczatku 19.wieku Hitlerowcom, ktorzy produkowali dalej tkaniny dla wojska przez cała okupacje. Po wojnie ludzie za zupę odbudowali ten zakład żeby geniusze z AWS pod przywództwem Mańka Krzaklewskiego i Jerzego Buzka mogli okraść i zrujnować ten zakiład, wprowadzajac tam swoich złodzieji i nieudaczników. Prokuratura dała im glejt, ze działali zgodnie z prawem i na korzyść państwa. Tak wykończono cały przemysł w Polsce od Gdyni i Gdańska po Stralową Wolę. Dzisiaj obiecuja walke z bezrobociem!? Gdzie sa miejsca pracy? Szkoda słów!
Wniosek taki ,że Frankiel i Niemcy potrafili zadbać o produkcję i miejsca pracy dla ludzi . Tylko komu ten zakład przeszkadzał i kto go zniszczył - ci obcy , lub sami-swoi ???
A
A

Pomimo, iż własciciele musieli przekazać ten zakład działajacy od poczatku 19.wieku Hitlerowcom, ktorzy produkowali dalej tkaniny dla wojska przez cała okupacje. Po wojnie ludzie za zupę odbudowali ten zakład żeby geniusze z AWS pod przywództwem Mańka Krzaklewskiego i Jerzego Buzka mogli okraść i zrujnować ten zakiład, wprowadzajac tam swoich złodzieji i nieudaczników. Prokuratura dała im glejt, ze działali zgodnie z prawem i na korzyść państwa. Tak wykończono cały przemysł w Polsce od Gdyni i Gdańska po Stralową Wolę. Dzisiaj obiecuja walke z bezrobociem!? Gdzie sa miejsca pracy? Szkoda słów!

K
Kijowianka
....czytajcie uwaznie ; TAK WYGLADA ZYDOWSKA KONSPIRACJA z MACKAMI "WOKRUG SWIETA"....
"NIEWINNI HISTORYCY w AKCJI, - ZARAZ POTEM NASTAPI CIAG DALSZY !!!!!, WATPLIWOSCI ????I.

No to teraz wypędzeni przez wypędzonych wypędzą tych co tysiąc lat są przez obydwóch przepędzani z własnych ziemi.
Historia historią ale pretensje i roszczenia proszę kierować do Adolfa.
A tak na marginesie Wistuba to super Amerykańskie nazwisko (z pod Opola)

Młodzi Polacy już wyjechali za granicę więc można przystąpić do dalszej części planu. Teraz będą wracać obywatele Izraela, którzy posiadają podwójne obywatelstwo. Tak to zaplanowali.

A może szabstwo zapłaci, te prawdziwe i te przyszywane.

Nic dodać, nic ująć. Niemiecki jad i nikła znajomość historii nie przekona "ślązaczków - opolskich"o tragedii rodziny Franklów.
Tak masz jak zwykle racje prawie- prawdziwy Polaku !!! To są przykładowe wPiSy niemieckiego jadu i nikłej znajomości histori ......... ? O tragedii rodziny Frankiel Ślązacy doskonale wiedzą i pamiętają ( np.ci ze Strzelec Op). Natomiast całkowicie chcieli te fakty przemilczeć i wymazać z kart historii Śląska Polacy i szczególnie przybysze zza Buga !!!
G
Gość

Nic dodać, nic ująć. Niemiecki jad i nikła znajomość historii nie przekona "ślązaczków - opolskich"o tragedii rodziny Franklów.

K
Kaczor nie wybacza
A może szabstwo zapłaci, te prawdziwe i te przyszywane.
Za co "szabstwo" ma płacić - za edukację "prawdziwie-polskich " analfabetów ? Dla zrozumienia przez ciołka analfabeta to po twojemu alfabeta !!! Zresztą wam jest obojętnie skąd kasę wyrwiecie - oby ją mieć i nic nie robić. Tak a pro po "szabstwa" i kasy - pożyczki już żeście "szabstwu" oddali ???
G
Gość
Prawidłowo !!! Jak się brało bez pytania właściciela , to teraz trzeba płacić !
Prawo i sprawiedliwość dla wszystkich , a nie tylko dla "prawdziwych Polaków" !

A może szabstwo zapłaci, te prawdziwe i te przyszywane.
A
Alfredo
No to teraz wypędzeni przez wypędzonych wypędzą tych co tysiąc lat są przez obydwóch przepędzani z własnych ziemi.
Historia historią ale pretensje i roszczenia proszę kierować do Adolfa.
A tak na marginesie Wistuba to super Amerykańskie nazwisko (z pod Opola)

..bardzo popularne nazwisko na Gornym Slasku. Po1945 duza czesc mieszkancow o tym nazwisku, osiedlila sie na zachod od Odry..
g
gosc
a co ci sie nie podoba ??? Prawda ?

...Prawda, MNIE sie nie podoba (!) i mam do tego sluszne prawo a tobie winni dac kopa w d***e i paszport w jedna strone......przed wyjazdem najedz sie wiecej czosnku....!!!!
a
ava

Młodzi Polacy już wyjechali za granicę więc można przystąpić do dalszej części planu. Teraz będą wracać obywatele Izraela, którzy posiadają podwójne obywatelstwo. Tak to zaplanowali.

v
vvdslavieoo

No to teraz wypędzeni przez wypędzonych wypędzą tych co tysiąc lat są przez obydwóch przepędzani z własnych ziemi.
Historia historią ale pretensje i roszczenia proszę kierować do Adolfa.
A tak na marginesie Wistuba to super Amerykańskie nazwisko (z pod Opola)

J
Jad(ł) wasze(m)
i teraz polska musi zaplacic odszkodowanie zydowskim wlascicielom fabryk i terenöw
Prawidłowo !!! Jak się brało bez pytania właściciela , to teraz trzeba płacić !
Prawo i sprawiedliwość dla wszystkich , a nie tylko dla "prawdziwych Polaków" !
s
smiech

i teraz polska musi zaplacic odszkodowanie zydowskim wlascicielom fabryk i terenöw

c
cc-cc

Niech robia co chca czy to Niemiec , Zyd , Holender itd. ale niech robia lepiej jak Polak !

s
sulejman
....czytajcie uwaznie ; TAK WYGLADA ZYDOWSKA KONSPIRACJA z MACKAMI "WOKRUG SWIETA"....
"NIEWINNI HISTORYCY w AKCJI, - ZARAZ POTEM NASTAPI CIAG DALSZY !!!!!, WATPLIWOSCI ????I.

a co ci sie nie podoba ??? Prawda ?
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3