Miasta Kluczborek i Wałczyn. To nie pomyłka, tylko historia

Mirosław Dragon
Mirosław Dragon
Kluczborska poniemiecka pocztówka. U góry jest polska nazwa Kluczborek, a na dole niemiecka nazwa ulicy Hindenburgstrasse. Na widokówce widać budynki przy dzisiejszej ul. Sienkiewicza (do 1945 r. - Hindenburgstrasse).
Kluczborska poniemiecka pocztówka. U góry jest polska nazwa Kluczborek, a na dole niemiecka nazwa ulicy Hindenburgstrasse. Na widokówce widać budynki przy dzisiejszej ul. Sienkiewicza (do 1945 r. - Hindenburgstrasse). Muzeum im. Jana Dzierżona w Kluczborku
Mało kto wie, że po 1945 roku Kluczbork i Wołczyn miały nieco inne oficjalne nazwy.

Niedawno pisaliśmy o pierwszym powojennym operatorze kluczborskiego kina Bajka - Bolesławie Mayerze.

Jego syn Jerzy Mayer do dzisiaj ma w rodzinnym archiwum dwie pamiątki po ojcu z tamtych czasów: służbową legitymację kinooperatora, wydaną przez Okręgowy Zarząd Kin w Katowicach Przedsiębiorstwa Państwowego „Film Polski”, oraz legitymację członkowską Związku Zawodowego Pracowników Filmowych RP. W obu dokumentach podany jest adres zamieszkania Bolesława Mayera - ulica Chrobrego, Kluczborek.

To nie jest literówka. Tak właśnie oficjalnie po II wojnie światowej nazywało się nasze miasto. Pamiętajmy, że do 1945 roku miasto leżało w granicach Niemiec i nazywało się Kreuzburg.

Dlaczego polską nazwę początkowo ustalono jako Kluczborek?
Taka forma występuje już w XVIII wieku w pruskim dokumencie.

Otóż w rozporządzeniu króla pruskiego Fryderyka II Wielkiego z 1750 roku wymienione są nazwy śląskich miejscowości. Dokument spisany jest w języku polskim. W spisie są również miasta z północnej części Rejencji Opolskiej: KLUZBOREK, WAŁCZYN, Dobrydzień (czyli Dobrodzień), Landzberg albo Gorzowo (czyli Gorzów Śląski), Byczyna.

Nazwa Kluczborek obowiązywała urzędowo od 17 kwietnia 1945 roku do 11 października 1946 roku.

Później nazwę zmodyfikowano na wzór innych miast z podobną końcówką: Malbork czy Frombork. Jak wyjaśnia prof. Jan Miodek, wszystkie te nazwy mają niemiecką końcówkę „- burg”, czyli gród. Tę końcówkę spolszczono ostatecznie w nazwach miast jako „-bork”.

Ślady tej przejściowej formy zachowały się dzięki pocztowym stemplom. Kluczbork miał wtedy dwa urzędy pocztowe: Kluczborek 1 (przy dzisiejszej ulicy Mickiewicza) i Kluczborek 2 (na dworcu kolejowym).

Inną oficjalną nazwę miał również Wołczyn, który po 1945 r. nazywał się krótko Wałczyn.

Nie zachowały się niestety żadne pocztówki ani dokumenty (chyba że ktoś również znajdzie w szufladzie jakąś legitymację służbową ojca czy dziadka?).

Tę przejściową nazwę doskonale pamięta za to Jerzy Kuras, znawca historii Wołczyna, który w roku zakończenia II wojny światowej miał 9 lat.

- 17 stycznia 1945 r. przed wejściem Armii Czerwonej ewakuowano nas z miasta. Wróciłem do domu w maju razem z matką i dwiema siostrami - opowiada Jerzy Kuras. - Kiedy wysiedliśmy z pociągu, zauważyłem na stacji kolejowej w miejscu tablicy z niemiecką nazwą Konstadt wielką polską nazwę WAŁCZYN.

Wideo

Komentarze 2

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

B
B

ktoś mi podpowie która to część ul. Sienkiewicza jest widoczna na tej widokówce.

 

wygląda mi to na skrzyżowanie Byczyńskiej z Sienkiewicza ale:

Budynek na rogu Sienkiewicza i Byczyńskiej obecnie ma okna a ten na zdjęciu nie ma...

W głębi brakuje budynku z obecnym numerem 7 na Sienkiewicza i obecnym nr 1 na Sienkiewicza

 

Owszem są to budynki innego budownictwa aniżeli numery 3 i 5.

O Sienkiewicza 1 to budynek z późniejszych czasów o tyle Sienkiewicza 7 i brama wjazdowa na podwórka zajmuje dużo miejsca i na tej archiwalnej widokówce nie widać tyle miejsca aby to tam dobodować. 

m
miejscowy

Opowiadał mi śp. teść, że Wołczyn faktycznie zaraz po II w. św. nazywał się WAŁCZYN, ale z tego co pamiętam taka była nazwa na stacji kolejowej, natomiast samo miasto miało aktualną nazwę WOŁCZYN. Rozbieżność jest w jednej literze, co mogło być spowodowane różnymi powodami, także ludzkim błędem. O ile mi wiadomo to aktualnie także występują rozbieżności w nazwie w obrebie tej samej miejscowości. Np. pobliskie Olesno ma stację kolejową o nazwie Olesno Śląskie. Kto nie wierzy niech odwiedzi to urocze miasteczko, albo sprawdzi w necie.

Dodaj ogłoszenie