O mejlach, cyfrach i Caritasie

Krzysztof Szymczyk
Święta to pora jak najbardziej odpowiednia na ogłaszanie dobrych nowin. Mamy dla Państwa takową.

Oto w gigantycznym miszmaszu, galimatiasie i chaosie, śmietniku, ale i kopalni wiadomości dobrych i złych, jaką jest internet, udało się wyszperać niezwykle pożyteczne miejsca, które powinny zainteresować wszystkich serfujących i mejlujących Czytelników "Monitora": poradnie językowe!
Wiedzy na temat ortografii tudzież poprawności językowej można oczywiście szukać w ukazujących się ostatnio w wielkiej obfitości słownikach i poradnikach, można ewentualnie zadzwonić do korektora "NTO" (a nuż coś wie, a jeśli wie - na pewno powie; telefon w stopce redakcyjnej, zapraszam!), ale od niedawna istnieje jeszcze jedno źródło wiadomości o języku: internetowe poradnie językowe. Podaję adresy jednej z nich - sprawdzonej i godnej zaufania: Telefoniczna i Internetowa Poradnia Językowa Uniwersytetu Warszawskiego, www.poradniajezykowa.uw.edu.pl, poradnia@mercury.ci.uw.edu.pl.
Z czystym sumieniem polecam wszystkim to źródło wiedzy o niuansach polszczyzny. Dyżurująca tam przy swoim monitorze p. Dorota Kopczyńska szybko i kompetentnie doradzi każdemu, kto przyśle e-mail z pytaniami. Na stronach www można skorzystać z obszernego i stale uaktualnianego skorowidza pytań i odpowiedzi, z niewyczerpanego zasobu najnowszych przepisów i zaleceń. Niżej podpisany namiętnie przegląda zawartość tej internetowej poradni, wysłał też kilka listów z prośbą o konsultacje. Odpowiedzi nadeszły piękne i rzetelne. Za tydzień podzielę się z Państwem niektórymi szczegółami tej fascynującej korespondencji.
*
Natrząsałem się w jednym ze styczniowych "Monitorów" z posługiwania się cyframi w takich na przykład okolicznościach: 1 zawodnik zdobył 4 punkty w 3. min meczu; 6 ptaszków siedzi na 2 krzaczkach; przyszło 11 ludzi, w tym 3 kobiety i 2 dzieci; od 2 tygodni; 1,5 godziny temu; co 0,5 minuty; likwidacja 2 oddziałów 1 szpitala itp. Przekonywałem, że niewłaściwe jest zapisywanie cyframi tego typu liczebników, apelowałem o umiar w tym względzie - zastrzegając wszakże, iż sprawa jest dość niejasna, nie ma bowiem na to odpowiedniego przepisu. I oto z odsieczą przybył niezawodny dr Adam Wierciński z taką na ten temat informacją: Zasad takich [dotyczących pisowni liczebników: kiedy słownie, kiedy inaczej] pewnie nie ma, ale przed wojną dobrzy dziennikarze stosowali niepisane prawidło: do dziesięciu pisali słownie. To już jest jakaś wskazówka. Rozprasza, co prawda, nie wszystkie wątpliwości, nie zawsze się da zastosować, ale warto o niej pamiętać. Dziękując Panu Doktorowi za ciekawe, pouczające listy oraz pozdrawiając Jego "przyszywane Babcie", polecam przy okazji Czytelnikom "Monitora" Jego "Słownik języka nijakiego" opublikowany w ostatnim numerze uniwersyteckiego periodyku "Indeks". Niezwykle to smaczna i pożywna lektura.
*
Z listu p. Konstantego Lichonia z Opola: Proszę poruszyć w swoich pogadankach temat "Skrótowce". Są kłopoty, jak pisać: PZPR była partią do r. 1990 czy: PZPR istniał. (...) cytat: Caritas zebrał tyle a tyle pieniędzy. Caritas w jęz. łac. jest rodzaju żeńskiego.
O skrótach napiszę w jednym z następnych "Monitorów", bo to zagadnienie dość skomplikowane, wymagające więcej miejsca. Wątpliwości związane z (tym) Caritasem (z tą Caritas?) są równie zajmujące, ale dadzą się krótko sprecyzować. Łaciński wyraz caritas, oznaczający ?miłosierdzie, miłość, szacunek?, jest, owszem, rodzaju żeńskiego. A jednak nazwę organizacji Caritas (powstałej na przełomie XIX i XX wieku) należy traktować jak rzeczownik rodzaju męskiego - przyswojony, podporządkowany polskim regułom fleksyjnym, jak hałas, kompas, zapas, tak też należy go odmieniać: Caritasu, Caritasowi, z Caritasem, w Caritasie. Rodzaj męski tego wyrazu ma u nas kilkudziesięcioletnią tradycję i jeśli ktoś - popisując się znajomością łaciny? - uporczywie wraca dziś do formy pierwotnej, popełnia błąd, robi niepotrzebne zamieszanie. Mamy tu do czynienia z ciekawym zjawiskiem ewolucyjnych przemian w języku i próbami ich odwracania - temat wart głębszej analizy.

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie