Polak już nie kupuje w Czechach, ale Czech w Polsce - jak najbardziej

Redakcja
Joanna Chudy z Prudnika (z prawej) doskonale pamięta czasy „drobnego przemytu z Czech”. Nosiło się alkohol, a dla dzieci lentilki. Dziś to Czesi robią u nas zakupy, poczynając od mięsa, a kończąc na ciuchach, bo wszystko jest w Polsce tańsze niż u nich. Fot. Ewa Bilicka
Nie pomogło nagłaśnianie przez czeskie media afery z solą drogową w polskim mięsie. Nie pomogły kampanie obrzydzania polskiej żywności. Czesi i tak objadają się naszymi kurczakami i schabem. Lubią też polskie jogurty i twarogi. Tylko do polskiego piwa nie dali się jeszcze przekonać...

Jest w Prudniku pawilon handlowy, przy głównej trasie, do granicy w Zlatych Horach czy w Głuchołazach. Z Joanną Chudy, która prowadzi tu dwa sklepy, wspominamy nie tak znowu odległe czasy, kiedy to przed pawilonem stały tekturowe duże plansze z odręcznym napisem: Tani cukier z Czech.

To naprawdę nie było dawno temu, 1993 rok. W Polsce wprowadzono VAT, który - wraz z innymi opłatami nakładanymi na cukier dla dobra rolnictwa - wywindował jego cenę do granic wytrzymałości portfeli rodaków.

A w Czechach wciąż utrzymywały się stare ceny:

- Czyli było o połowę taniej za kilo cukru, a że Czesi są o rzut kamieniem od nas, to jeździło się do nich po cukier. Oczywiście nie z pustymi rękoma, bo w podobnym czasie, już nie pamiętam z jakich powodów, były u nas tańsze niż u nich jajka - wspomina Joanna Chudy.

I tak: my im - vejce, oni nam - cukr. Równowaga w polsko-czeskim handlu przygranicznym nie była jednak zachowana. Polak więcej importował, niż eksportował. W Głuchołazach, a potem w Zlatych Horach polska mrówka maszerowała przez granicę z papierosami, piwem, lentilkami, studentską czekoladą, herbatką aromatyzowaną rumem… No i oczywiście pobrzękiwała flaszkami z piwem i wódką. Zdecydowanie bilans eksport/import wypadał na korzyść naszych południowych sąsiadów - to znaczy mrówki (bo tak nazwano niegroźnych przemytników, jakimi byli wówczas niemal wszyscy mieszkający nad granicą Polacy) zostawiały w Czechach miliony koron.

Ale czasy się zmieniają. Według wstępnych danych Czeskiego Urzędu Statystycznego, wartość czeskiego importu żywności z Polski w okresie pierwszych jedenastu miesięcy 2015 roku w stosunku do tego samego okresu roku poprzedniego wzrosła o prawie 22 proc. i wyniosła 1,1 mld euro. Czyli za taką kwotę Czesi kupują polską żywność.

W tym samym Prudniku, tuż obok ronda, z którego zjeżdża się na kolejne przejście graniczne, w Trzebinie, stoi Lidl, przy którym całkiem często parkują auta z Jesenika, a jego pasażerowie robią zakupy. Lidla oczywiście też mają, ale ceny w koronach mają wyższe.

Olga jest z wioski Bartultovice, wychodzi z Lidla, pchając koszyk z ziemniakami, sałatą, mlekiem i schabem, a także przecenioną kurtką narciarską:

- Taniej i szybciej niż u mnie. Na takie zakupy musiałabym jechać do Jesenika czy Bruntalu - mówi.

Joanny Chudej taka scenka nie dziwi: - Zarówno u nas w Prudniku, jak i w Głuchołazach Czechów widzimy: w mięsnym, w obuwniczym, tekstylnym. Szczególnie dużo ich właśnie w sieciówkach, bo tam towar jest najtańszy. Kupują w Polsce buty, kurtki, nawet biżuterię. No i mięso, i to sporo. Mój znajomy woził co tydzień do Czech całe busy drobiowego mięsa, bo było na to zapotrzebowanie.

Potem wybuchła afera, bo w polskim mięsie wykryto sól zwykle używaną do posypywania dróg zimą. Skład niby ten sam co w soli kuchennej, ale jednak przeznaczenie inne. W Czechach natomiast mniej więcej w tym samym czasie pojawiły się przypadki zgonów i ciężkich zatruć po wypiciu tamtejszej wódki - czeski alkohol wycofywano ze sklepów, a nasi rodacy przestali zasilać gotówką tamtejszy przemysł monopolowy. Więc Czesi nagłaśniali problem soli w polskim mięsie.

- I znajomy przerwał wywożenie kurczaków do Czech - mówi pani Joanna. - Ale teraz widzę, że nasi sąsiedzi znów przekonali się do polskiego mięsa, kupują głównie właśnie drób.

Polacy, jeśli już chwalą ceny po czeskiej stronie, to... psów rasowych:

- Kupiłam szczeniaka owczarka niemieckiego, z papierami, ze sprawdzonej hodowli, za połowę tego, co chcą hodowcy z Polski. Wyrósł z niego piękny, zdrowy pies - mówi pani Marzena Koszko, mieszkanka Prudnika.
A na granicy...

Przejście graniczne Zlate Hory. Wokół pokaźnego budynku, w którym przed Schengen stacjonowali celnicy i pogranicznicy - pusto, hula wiatr. 100 metrów dalej był kiedyś sklepik spożywczy. Teraz jest miniknajpka…

W samych Zlatych Horach spożywczak zamknięty na cały dzień, a przy wyjeździe z miasteczka jest jeszcze jeden pawilon handlowy, przy czym kupujących jak na lekarstwo, panie na kasach wyraźnie się nudzą. Wracam do centrum - jedyny czynny sklepik to małe delikatesy alkoholowe - Prodej Napojov:

- Wy, Polacy nie kupujecie już nawet u nas markowej wódki, whisky, rumów czy koniaków - mówi Hana Knoppova, wskazując na półki pełne alkoholi. - Przyjeżdżacie do nas na rekreację, a nie na zakupy. Interesuje was kopalnia złota, jazda na nartach… Ewentualnie jeszcze czeskie piwo chętnie kupujecie i studencką czekoladę, a dla dzieci inne słodycze - opłatki, kasztany, lentilki…

Za to pani Hana ożywia się, gdy schodzimy na temat zakupów w Polsce.

- Wszystko u was kupuję, masło, sery… - mówi. - Udka z kurczaka u nas kosztują 53 korony za kilo, a u was są i po 4 złote, czyli dwa razy taniej! Pracuję w sklepie do 17.00, więc jeśli sama nie mogę jechać do Głuchołaz czy Prudnika albo Nysy na zakupy, to robię listę i mąż wszystko kupuje.

Pytana o złą opinię, jaką miała polska żywność, przynajmniej w mediach - pani Hana tylko śmieje się i macha ręką: - Ot, medialna afera, takimi rzadko który Czech się przejmuje, ważne, że polskie sklepy są tanie, blisko, a jedzenie z nich smaczne!

O urokach shoppingu w Polsce mogłybyśmy jeszcze z panią Haną długo rozmawiać: oto jej córka kupiła właśnie w Polsce tricko (koszulę) raptem za równowartość 30 koron. - To tyle, co nic! - mówi Czeszka.

Ale jest jeden produkt, którego nawet Hana i jej rodzina nie kupi w Polsce - to nasze piwo.

- Czeskie jest lepsze. Bez dwóch zdań - mówi.
Z perspektywy Pragi

Im dalej od granicy, tym bardziej sceptycznie podchodzi się do rewelacji na temat boomu na polskie produkty żywnościowe. Dane statystyczne mówią o ogromnym wzroście spożycia w Czechach polskiego kakao, herbaty czy kawy... Co się kryje za tą statystyką?

- Widocznie dobrze się wiedzie specjalizującej się w tej branży polskiej firmie Mokate, która na czeskim rynku od roku 2005 przejęła kilka tutejszych spółek produkujących kawę i herbatę - mówi Magdalena Holeksova, dyrektorka Czesko-Polskiej Izby Handlowej w Ostrawie.

Przyznaje, że sama przepada za polską żywnością, ale - ubolewa - coraz trudniej o nią w czeskich sklepach:

- Lubię polskie ogórki kiszone. I jeszcze dwa, trzy lata temu bez kłopotów je kupowałam, jednak teraz wyparły je ogórki słowackie, które mi osobiście mniej smakują - mówi dyrektor Holeksova. Podobnie jest z kiszoną kapustą.

Według niej w głębi Czech polskie wędliny nie sprzedają się tak dobrze, jak wskazywałyby na to statystyki:

- Chyba statystyki wskazują na mięso, które jest przetworzone, a przetwory posiadają etykietę, że wykonano je w Czechach - zaznacza.

Bo Czech lubi być przekonany, że je to, co czeskie.
Potwierdza to Milan Wenit, kierownik wydziału promocji handlu i inwestycji w polskiej ambasadzie w Pradze.

- Wciąż odczuwamy skutki antyreklamy polskiego mięsa - mówi. - Polskie kiełbasy czy samo surowe mięso jest sprowadzane do Czech, ale nie jako produkt finalny, tylko jako składnik czeskich produktów. Wciąż też spotykamy się z podsycaniem niechęci do produktów spożywczych z naszego kraju. Przed sylwestrem media nagłaśniały na przykład sprawę podrabianych w Polsce rosyjskich win musujących - mówi Wenit.

Wcześniej media czeskie wałkowały temat polskiego zanieczyszczonego mleka w proszku wykorzystywanego w zakładach wytwarzających wyroby cukiernicze, ocet i majonez.

Atutem tego, co polskie, jest jednak wciąż cena. Z zestawień średnich cen w obu krajach wynika bowiem, że Czechy są coraz droższe. Obecnie mniej tam płacimy, i to minimalnie - jedynie za piwa oraz średniej jakości wina. Cała reszta - poczynając od kasz, a kończąc na wołowinie - jest droższa, nawet o 40 procent.

- Czesi w porównaniu z Polakami więcej zarabiają, ale są bardzo oszczędni, więc starają się mało wydawać na życie, szczególnie na jedzenie. Stąd najbardziej popularny jest tu - z mięs - drób. Ostatecznie więc wybiorą produkt polski, choćby przetworzony w czeskiej firmie, bo jest tańszy - mówi Milan Wenta.

Jednak pójście w niską cenę też może się obrócić przeciwko naszej żywności.

- Słyniemy przecież z doskonałych jabłek, ale w praskich sklepach widzę przede wszystkim polskie jabłka gorszego sortu, wręcz przemysłowe - mówi przedstawiciel polskiej ambasady w Czechach.

Polskie jabłka kosztują i 10 koron za kilo, podczas gdy inne - 35 koron, ale są przy tym tak brzydkie, że nikt po nie nie sięga.

Jest coś, co osładza te gorzkie uwagi:

- Furorę w Czechach robią polskie krówki, sprzedają się w każdych ilościach i niemal za każdą cenę - uśmiecha się Milan Wenit.
Statystyka

Największy udział w czeskim imporcie z naszego kraju miały w 2015 roku: kawa, herbata, kakao, przyprawy korzenne i wyroby z nich (24 proc.), mięso i wyroby mięsne (22,9 proc.), wyroby mleczne i jaja (14,2 proc.), zboża i wyroby ze zbóż (10,8 proc.), oraz warzywa i owoce (10,0 proc.).

Największy wzrost wartości importu z Polski odnotowano w przypadku kawy, herbaty oraz kakao. Tych produktów Czesi rok do roku kupili aż o 126,4 proc. więcej.

My swoje, oni swoje

Polski resort rolnictwa prowadził w Czechach kampanię „I love polské jídlo”. Na jej zakończenie - we wrześniu 2015 roku - w jednym z czeskich dzienników Miroslav Koberna z Izby Producentów Żywności w Czechach (IPŻ) przekonywał, że polska żywność jest jednak zła bo: „system kontroli jest słaby. Poza tym czeskie sieci handlowe zamawiają w Polsce żywność słabej jakości”.

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie