Powiat oleski zmieniał kształt na mapie. Jak wyglądał dawniej?

Mirosław Dragon
Mirosław Dragon
Zaktualizowano 
Zdjęcie Olesna z lotu ptaka na pocztówce z 1942 roku. Na ujęciu widać wszystkie oleskie wieże: kościołów św. Michała, Bożego Ciała i Ewangelickiego, wieżę na ratuszu (zburzoną w 1945 roku ) oraz wieżę ciśnień.
Zdjęcie Olesna z lotu ptaka na pocztówce z 1942 roku. Na ujęciu widać wszystkie oleskie wieże: kościołów św. Michała, Bożego Ciała i Ewangelickiego, wieżę na ratuszu (zburzoną w 1945 roku ) oraz wieżę ciśnień. Klaus Kischnick (O)
Radni powiatu protestują przeciwko zmianom na mapie administracyjnej, mimo iż wygląda tak dopiero od 17 lat.

1 lutego rada powiatu oleskiego przegłosowała na sesji stanowisko, w którym opowiedziała się za pozostawieniem powiatu oleskiego w obecnym kształcie, w granicach województwa opolskiego.

To reakcja na przedwyborcze obietnice PiS-u utworzenia województwa częstochowskiego.

W latach 1975-98 częścią tego województwa było Olesno.
- Nie chcemy kolejnych zmian administracyjnym - mówi starosta oleski Stanisław Belka.

- Chciałam jeszcze zwrócić uwagę na kontekst historyczny: Olesno od początku było związane z Opolszczyzną przez księstwo opolsko-raciborskie, rejencję opolską i województwo opolskie, z wyjątkiem tylko reformy administracyjnej z 1975 roku - mówiła na sesji przewodnicząca rady powiatu Ewa Cichoń, na co dzień dyrektorka Oleskiego Muzeum Regionalnego.

O ile Olesno od dawien dawna należy do Opolszczyzny, to powiat oleski w obecnym kształcie jest świeżym pomysłem. Ma dopiero 17 lat.

Podczas reformy administracyjnej w 1999 roku z powiatu oleskiego odcięto gminę Lasowice Wielkie, a dołączono gminy Praszka i Rudniki, położone na historycznej Ziemi Wieluńskiej.

Historyczny kształt powiatu oleskiego został ukształtowany pod koniec XVIII wieku. W 1782 roku powiat oleski (wówczas jako Kreis Rosenberg, leżący w granicach Prus) obejmował swoim terytorium dwa miasta (Olesno - Rosenberg i Gorzów Śląski - Landsberg) oraz 91 wiosek. Na terenie powiatu było 95 folwarków, 33 szkoły, 83 młyny, 26 kościołów, 5 hut szkła, 6 blichy (miejsca bielenia płótna), 5 wielkich pieców hutniczych, 15 świeżarek i 2 młyny papiernicze.

W powiecie oleskim mieszkało wówczas 18 654 osób. Był to wówczas najludniejszy powiat na północy Opolszczyzny. Namysłowski miał 16,4 tysięcy mieszkańców, kluczborski 15,9 tysięcy, a strzelecki 14,9 tysięcy.

Początkowo powiat oleski należał do Departamentu Bytomskiego, a od 1816 roku do Rejencji Opolskiej.

Były to burzliwe czasy, w których Ziemię Oleską często nawiedzały nieszczęścia: klęska tyfusu, głód, zaraza ziemniaczana.

Majątki ziemskie były najczęściej w posiadaniu arystokratycznych rodów, m.in. książąt von Hohenlohe, hrabiów Donnersmarcków czy von Gaschinów.

Wspólnoty chłopskie były właścicielami majątków tylko w Kadłubie Wolnym i Wolnych Pipach.
Rzemieślnicy zrzeszeni byli w cechach. W_„Księdze cechu cechmistrzów oleskich” zanotowano, że w Oleśnie istniało kilkanaście cechów: garncarski, kapeluśniczy, kowalski, krawiecki, kuśnierski, piekarski, poszewniczy, rzeźniczy, stolarski, sukienniczy, szewski, tkacki, cechmistrzów, niemiecki, płócienniczy, siodlarski i piernikarski.

W połowie XIX wieku 10 procent mieszkańców miasta było rzemieślnikami (303 z 3127 mieszkańców). Wśród fachowców było 26 kapeluszników, 18 kuśnierzy i 16 rzeźników. Do tego kolejnych 440 rzemieślników mieszkało w wioskach.

Na terenie powiatu działały młyny papiernicze w Kniei, Uszycach, Wawrzyńckowskiem i Pawłowicach. Zatrudniały one po 9-10 pracowników.

Huty szkła działały w Bogacicy, Budzowie, Osi, Kozłowicach, Jamach, Radawiu i w Wędryni. Dla hut produkowano węglan potasu w potażarniach w Tułach, Wachowie, Budzowie, Bodzanowicach, Kraskowie, Krzyżanowicach, Świerczu, Sternalicach, Zębowicach, Kozłowicach i Radawiu.

Piece hutnicze wytapiały surówkę w Kucobach, Borkach Wielkich, Kikach, Kuźni Boreckiej, Szumiradzie, Więckowicach, Zębowicach, Kniei, Leśnej, Wachowie, Borowianach, Krzyżanowicach, Gorzowie Śląski, Tułach, Pawłowicach i Zdziechowicach.

Jeszcze w połowie XIX wieku istniało w powiecie 12 kopalni rudy, które łącznie zatrudniały aż 1092 osoby. Rocznie w powiecie oleskim produkowano 9447 ton surówki. Więcej produkowano tylko w powiecie bytomskim.

W drugiej połowie XIX wieku w okręgu katowicki rozwinięto przemysł hutniczy i górniczy, a huty wokół Olesna zamknięto.

W XIX wieku zwiększyła się mocno liczba mieszkańców: w Oleśnie z 1570 do 3250, w Gorzowie Śląskim z 501 do 1105, a w całym powiecie z 21 135 do 40 914 osób.

W drugiej połowie tego stulecia zaczęto budować murowane budynku, w 1854 roku w Oleśnie otwarto szpital miejski, w następnych latach zbudowano szosy i tory kolejowe. Z Olesna do Gorzowa Śląskiego i dalej aż do Zawisny (dzisiaj jest częścią Praszki) kursowała słynna kolejka wąskotorowa Paulinka. Olesno stało się centrum powiatu , o czym świadczy także liczba lokali - w mieście było 8 gospód i 17 wyszynków.

Korzystałem m.in. z książki „Rzeka, która łączy. Historia lokalna powiatu oleskiego”

polecane: FLESZ: Niebawem zmiana czasu, jedna z ostatnich

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze 2

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

G
Gość

Popieramy gminy Praszka i Rudniki w staraniach o objęcie ich granicami nowo projektowanego województwa częstochowskiego.

R
Realista

No pięknie. To może przypomnijmy też części oleskiej ziemi utracone na rzecz choćby powiatu kluczborskiego, jak choćby Lasowice, Laskowice, Wędrynia ? Czy jeszcze wcześniej Krasków itp. ???

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3