W prowincjonalnym małym mieście, czyli jak Gorzów Śląski przodował w ilości garncarzy

Mirosław Dragon
Mirosław Dragon
Zaktualizowano 
Powojenny widok na Rynek w Gorzowie Śląskim. Po 1945 roku dawny niemiecki Landsberg znalazł się ponownie w granicach Polski. Gorzów Śląski przestał być miastem nadgranicznym.
Powojenny widok na Rynek w Gorzowie Śląskim. Po 1945 roku dawny niemiecki Landsberg znalazł się ponownie w granicach Polski. Gorzów Śląski przestał być miastem nadgranicznym. UM Gorzów Śląski
Ks. Józef Dziuk i Michalina Stelmach napisali książkę o historii i teraźniejszości Gorzowa Śląskiego. Zauważyli, że małe nadgraniczne miasteczko leżało przy najspokojniejszej granicy w Europie.

Gorzów Śląski to najmniejsze miasteczko powiatu oleskiego Liczy niespełna 2,5 tysiąca mieszkańców.

Patrioci lokalni często wspominają złoty wiek swoich małych ojczyzn: że granice powiatu oleskiego sięgały kiedyś do Bogacicy, Dobrodzień był przed wojną stolicą powiatu, a Byczyna przed wiekami siedzibą biskupa. Gorzów Śląski nigdy nie był jednak znaczącym ośrodkiem.

- Zawsze był miasteczkiem peryferyjnym i przygranicznym - mówi ks. Józef Dziuk, proboszcz gorzowskiej parafii pw. Świętej Trójcy. - Ciekawostką jest natomiast, że graniczna rzeka Prosna była bodaj najbardziej stabilną granicą w dziejach całej Europy.

W czasie rozbicia dzielnicowego Polski to tutaj była granica dzielnic. W 1320 roku Władysław Łokietek uczynił z rzeki Prosny granicę Królestwa Polskiego.
- Po 1815 roku Prosna rozdzielała dwa potężne imperia: rosyjskie i pruskie - dodaje ks. Józef Dziuk. Gorzów Śląski był po stronie pruskiej, potem niemieckiej. Po 1945 roku stał się polskim miastem, jednocześnie przestał być miastem nadgranicznym.

Autorzy książki "Gorzów Śląski wczoraj i dziś" szukali w historii, w czym ich miasto dzierżyło palmę pierwszeństwa. Doszukali się! Tabele statystyczne Śląska z 1787 roku podają, że Gorzów Śląski zajmował pierwsze miejsce pod względem ilości majstrów garncarskich. Było ich natenczas 15. Najwięcej w mieście było jednak szewców, bo aż 31.

Ówczesny Landsberg (tak brzmi historyczna, niemiecka nazwa Gorzowa Śląskiego) był prowincjonalnym małym miasteczkiem, z tego powodu też zdobycze cywilizacji dochodziły tutaj z dużym opóźnieniem. Drogę do Olesna zbudowano dopiero w 1855 roku, do Kluczborka w 1866 r. a do Byczyny w 1881 roku.

Przez Gorzów Śląski nigdy nie przebiegał główny szlak kolejowy. W 1896 roku zbudowano wprawdzie linię kolejową do Olesna, ale była to tylko wąskotorowa lokalna trasa. Wagony ciągnęła ciuchcia Paulinka (jak ją nazwano od działającej do 1914 roku huty w gorzowskich Więckowicach). Ciuchcia jechała w spacerowym tempie, podróż do oddalonego o 18 kilometrów Olesna zajmowała prawie godzinę. Miesięcznie Paulinka przewoziła 7 tysięcy pasażerów.

Miasto zostało zelektryfikowane w 1924 roku.

Okres międzywojenny był czasem rozkwitu gorzowskiego przemytnictwa. Szmuglowano do Praszki i Szyszkowa lekarstwa i wyroby przemysłowe, przywożąc za to z Polski tanią żywność, konie i bydło. Towary sprowadzano nawet w wozach strażackich.

Gorzów Śląski jest miastem małym, ale ma niezwykłych mieszkańców. Dowodem na to jest to, kogo uznali oni za postać pomnikową.

Chociaż rodowitymi gorzowianami są m.in. kompozytor Emanuel Kania (1827-1887), botanik Nathanael Prongsheim (1823-1894) czy poeta Jan Jaroń z Jastrzygowic (1881-1922), to mieszkańcy miasta postawili pomnik nie im, tylko Tomaszowi Kukle, który był w mieście... świniopasem.

Pomnik wzniesiono mu podczas wojny, w 1941 r. Nieżyjący już badacz historii Gorzowa Śl. Lucjan Jurczyk twierdził, że zrobili to z przekory. Woleli postawić pomnik świniopasowi,niż Hitlerowi.
Podczas pisania tego artykułu korzystałem m.in. z książki "Gorzów Śląski wczoraj i dziś"" ks. Józefa Dziuka i Michaliny Stelmach.

Czytaj e-wydanie »

polecane: Komentarze ze sztabów wyborczych po ogłoszeniu wyników sondażowych

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3