Zabytki techniki na Opolszczyźnie. Fortyfikacje, dawne fabryki, mosty, zakłady produkcyjne i rzemieślnicze w województwie opolskim

Edyta Hanszke
Edyta Hanszke
Drewniana wieża na Koziej Górze. Znajduje się przy Sanktuarium św. Józefa w Prudniku – Lesie (miejscu internowania kardynała prymasa Stefana Wyszyńskiego w latach 1954 – 55). Z zadaszonego tarasu widokowego roztaczają się widoki na Prudnik i okolice. Przy dobrej pogodzie widoczna jest Góra Św. Anny. Wieża została zbudowana w 2009 r. na dawnym poligonie wojskowym,
Drewniana wieża na Koziej Górze. Znajduje się przy Sanktuarium św. Józefa w Prudniku – Lesie (miejscu internowania kardynała prymasa Stefana Wyszyńskiego w latach 1954 – 55). Z zadaszonego tarasu widokowego roztaczają się widoki na Prudnik i okolice. Przy dobrej pogodzie widoczna jest Góra Św. Anny. Wieża została zbudowana w 2009 r. na dawnym poligonie wojskowym, Robert Lodziński
Wyjątkowy dworzec kolejowy, który "zagrał" w filmie, pierwszy w Europie wiszący most żelazny, obiekty po dawnym przemyśle włókiennym, wapienniczym czy produkcji gazu. Jakie jeszcze zabytki techniki znajdziemy na Opolszczyźnie?

Dziełami kultury technicznej są nie tylko pojedyncze obiekty, ale całe obszary np. historyczno-techniczny krajobraz kulturowy rzeki Odry z systemem mostów, urządzeń hydrotechnicznych, portów, a także urządzenia energetyczne i środki transportu oraz narzędzia, maszyny i urządzenia - czytamy w opracowaniu z 2010 r. "Zabytki Techniki Śląska Opolskiego" autorstwa Elżbiety Molak, obecnie opolskiego wojewódzkiego konserwatora zabytków.

Autorka wylicza, że w pojęciu tych mieszczą się: zespoły fabryczne, obiekty infrastruktury technicznej miast (wodociągi, oczyszczalnie ścieków, gazownie, elektrownie), transport drogowy z systemem mostów i wiaduktów, linie kolejowe z budynkami stacji i dworców, transport wodny z budowlami hydrotechnicznymi (jazami, śluzami i kanałami żeglugowymi) oraz obiekty przetwórstwa rolno-spożywczego (browary, gorzelnie, rzeźnie). W ten katalog wpisują się też obiekty przemysłu wiejskiego: młyny, spichlerze, kuźnie, wiatraki.

Dziedzictwo kultury technicznej na terenie naszego województwa związane jest z górnictwem rudy darniowej, hutnictwem żelaza i szkła oraz przemysłem drzewnym. Nad rzekami powstawały kuźnie.

"Europejska rewolucja przemysłowa (poł. XVIII w.) i nowa technologia wytopu rud (bez udziału węgla drzewnego) przyniosły gwałtowny rozwój górnictwa węgla kamiennego na Górnym Śląsku oraz w dalszej konsekwencji – rozwój gospodarczy pobliskiej Opolszczyzny" - pisze Elżbieta Molak.

Wśród obiektów o zabytkowym charakterze na Opolszczyźnie wymienia:

  • zakłady produkcyjne: Frotex w Prudniku, koksownię w Zdzieszowicach, fabrykę obuwia w Krapkowicach-Otmęcie, Welur w Kietrzu
  • browary: (Namysłów, Głubczyce, Strzelce Opolskie).
  • związane z przemysłem cementowym i wapienniczym: cementownie w Opolu, z których do współczesnych czasów pozostała jedna czynna; relikty przemysłu wapienniczego w powiecie krapkowickim
  • obiekty infrastruktury miejskiej: wodociągi, gazownie i elektrownie. Zespół Gazowni Miejskiej w Paczkowie z 1902 r. (obecnie Muzeum Gazownictwa), zespół wodociągów miejskich w Opolu z wieżą ciśnień z przełomu XIX i XX w., wieże wodociągowe m.in. wieże w Głogówku, Białej, Krapkowicach; wieża ciśnień w Nysie jako unikalny przykład wykorzystania pomnika (tzw. Bismarckturm) do celów technicznych
  • zabytki przemysłu energetycznego, m.in.: elektrownia w Nysie, Brzegu, Opolu, Otmuchowie, koksownia w Zdzieszowicach.
  • obiekty infrastruktury komunikacyjnej: drogi, mosty, linie i dworce kolejowe, m.in. Kanał Kłodnicki, którego budowę rozpoczęto w 1792 r. oraz Kanał Gliwicki zbudowany w latach 1933-1940; zabytkowy jaz i śluza w centrum Opola, na kanale Młynówka; stacje kolejowe i dworce: w Opolu, Brzegu, lokomotywa parowa TKt 48-127 przy wejściu do dworca w Opolu; unikatowy most wiszący w Ozimku, most drogowy tzw. Piastowski w Brzegu, mosty kamienne w Krasiejowie i Komornikach.
  • zabytki przemysłu spożywczego: gorzelnie: Mąkoszyce, Jastrzębie, Kopice; cukrownie: Wróblin, Polska Cerekiew, Otmuchów
  • obiekty przemysłu wiejskiego: młyny (Daniec, Sławięcice, Tułowice), spichlerze (Osiek Grodkowski, Gola Grodkowska, Więcmierzyce, Paczków), kuźnie (Pągów), wiatraki (Chróścina Opolska).

Na stronie internetowej visitopolskie.pl wymieniono ponad 20 zabytków techniki:

[*]Budynek stacji PKP w Głubczycach
[*]Centrum Tradycji Tkackich w Prudniku - Oddział Muzeum Ziemi Prudnickiej
[*]Folwarczna Wieża Ciśnień w Skorogoszczy
[*]Fortyfikacje w Kędzierzynie-Koźlu
[*]Huta Małapanew w Ozimku
[*]Huta Szkła w Murowie
[*]Most Groszowy w Opolu
[*]Muzeum Gazownictwa w Paczkowie
[*]Muzeum Kołodziejstwa w Popielowie
[*]Muzeum Ziemi Prudnickiej
[*]Młyn Bombelka w Żędowicach
[*]Młyn wodny u Thiela w Żędowicach
[*]Młyn wodny w Karłowicach
[*]Piece wapiennicze na terenie gminy Gogolin
[*]Dzwon Jana Chrzciciela w Gorzowie Śląskim
[*]Regionalna Sala Muzealna - Huta Kluczborska w Zagwiździu
[*]Skansen Maszyn Rolniczych - Stare Kolnie
[*]Wiatrak - ruiny w Gogolinie
[*]Wiatrak holenderski w Grodkowie
[*]Wieża widokowa na Koziej Górze (Prudnik)
[*]Wiszący Most Żeliwny nad Małą Panwią w Ozimku
[*]Zabytkowa kuźnia i piekarnia w Kuniowie
[/lista]

TSUE na wojnie z Polską

Wideo

Komentarze 1

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

R
Rom

Zabytkowa wieża ciśnień w Nysie z tarasem widokowym

Dodaj ogłoszenie