Zabytki techniki na Opolszczyźnie. Niesamowite fortyfikacje, dawne fabryki, mosty, zakłady rzemieślnicze w województwie opolskim

Mirosław Dragon
Most wiszący w Ozimku. Powstał w 1827 r. w Hucie Małapanew i był pierwszym żelaznym mostem wiszącym w Europie. Ma 30 m długości i 6 m szerokości. Do jego budowy użyto 14 t kutych elementów żelaznych i ponad 53 t żeliwnych odlewów.
Most wiszący w Ozimku. Powstał w 1827 r. w Hucie Małapanew i był pierwszym żelaznym mostem wiszącym w Europie. Ma 30 m długości i 6 m szerokości. Do jego budowy użyto 14 t kutych elementów żelaznych i ponad 53 t żeliwnych odlewów. Narodowy Instytut Dziedzictwa
Na Opolszczyźnie możemy zwiedzić rozmaite zabytki techniki: wyjątkowy dworzec kolejowy, który zagrał w filmie; pierwszy w Europie wiszący most żelazny czy budynki fabryczne po dawnym przemyśle włókiennym i wapienniczym.

Czym są zabytki techniki

- Dziełami kultury technicznej są nie tylko pojedyncze obiekty, ale całe obszary np. historyczno-techniczny krajobraz kulturowy rzeki Odry z systemem mostów, urządzeń hydrotechnicznych, portów, a także urządzenia energetyczne i środki transportu oraz narzędzia, maszyny i urządzenia - wylicza Elżbieta Molak (była opolski wojewódzki konserwator zabytków) w pracowaniu „Zabytki Techniki Śląska Opolskiego".

Elżbieta Molak dodaje, że w zabytkami techniki są : zespoły fabryczne, obiekty infrastruktury technicznej miast (wodociągi, oczyszczalnie ścieków, gazownie, elektrownie), transport drogowy z systemem mostów i wiaduktów, linie kolejowe z budynkami stacji i dworców, transport wodny z budowlami hydrotechnicznymi (jazami, śluzami i kanałami żeglugowymi) oraz obiekty przetwórstwa rolno-spożywczego (browary, gorzelnie, rzeźnie). W ten katalog wpisują się też obiekty przemysłu wiejskiego: młyny, spichlerze, kuźnie, wiatraki.

Dziedzictwo kultury technicznej na terenie Śląska Opolskiego związane jest z górnictwem rudy darniowej, hutnictwem żelaza i szkła oraz przemysłem drzewnym. Nad opolskimi rzekami powstawały kuźnie.

- Europejska rewolucja przemysłowa (w połowie XVIII wieku) i nowa technologia wytopu rud (bez udziału węgla drzewnego) przyniosły gwałtowny rozwój górnictwa węgla kamiennego na Górnym Śląsku oraz w dalszej konsekwencji – rozwój gospodarczy pobliskiej Opolszczyzny - pisze Elżbieta Molak.

Wśród obiektów o zabytkowym charakterze na Opolszczyźnie są:

  • zakłady produkcyjne: Frotex w Prudniku, koksownię w Zdzieszowicach, fabrykę obuwia w Krapkowicach-Otmęcie, Welur w Kietrzu
  • browary: (Namysłów, Głubczyce, Strzelce Opolskie).
  • związane z przemysłem cementowym i wapienniczym: cementownie w Opolu, z których do współczesnych czasów pozostała jedna czynna; relikty przemysłu wapienniczego w powiecie krapkowickim
  • obiekty infrastruktury miejskiej: wodociągi, gazownie i elektrownie. Zespół Gazowni Miejskiej w Paczkowie z 1902 r. (obecnie Muzeum Gazownictwa), zespół wodociągów miejskich w Opolu z wieżą ciśnień z przełomu XIX i XX w., wieże wodociągowe m.in. wieże w Głogówku, Białej, Krapkowicach; wieża ciśnień w Nysie jako unikalny przykład wykorzystania pomnika (tzw. Bismarckturm) do celów technicznych
  • zabytki przemysłu energetycznego, m.in.: elektrownia w Nysie, Brzegu, Opolu, Otmuchowie, koksownia w Zdzieszowicach.
  • obiekty infrastruktury komunikacyjnej: drogi, mosty, linie i dworce kolejowe, m.in. Kanał Kłodnicki, którego budowę rozpoczęto w 1792 r. oraz Kanał Gliwicki zbudowany w latach 1933-1940; zabytkowy jaz i śluza w centrum Opola, na kanale Młynówka; stacje kolejowe i dworce: w Opolu, Brzegu, lokomotywa parowa TKt 48-127 przy wejściu do dworca w Opolu; unikatowy most wiszący w Ozimku, most drogowy tzw. Piastowski w Brzegu, mosty kamienne w Krasiejowie i Komornikach.
  • zabytki przemysłu spożywczego: gorzelnie: Mąkoszyce, Jastrzębie, Kopice; cukrownie: Wróblin, Polska Cerekiew, Otmuchów
  • obiekty przemysłu wiejskiego: młyny (Daniec, Sławięcice, Tułowice), spichlerze (Osiek Grodkowski, Gola Grodkowska, Więcmierzyce, Paczków), kuźnie (Pągów), wiatraki (Chróścina Opolska).

Na stronie internetowej visitopolskie.pl wymieniono ponad dwadzieścia zabytków techniki:

  • Budynek stacji PKP w Głubczycach
  • Centrum Tradycji Tkackich w Prudniku - Oddział Muzeum Ziemi Prudnickiej
  • Folwarczna Wieża Ciśnień w Skorogoszczy
  • Fortyfikacje w Kędzierzynie-Koźlu
  • Huta Małapanew w Ozimku
  • Huta Szkła w Murowie
  • Most Groszowy w Opolu
  • Muzeum Gazownictwa w Paczkowie
  • Muzeum Kołodziejstwa w Popielowie
  • Muzeum Ziemi Prudnickiej
  • Młyn Bombelka w Żędowicach
  • Młyn wodny u Thiela w Żędowicach
  • Młyn wodny w Karłowicach
  • Piece wapiennicze na terenie gminy Gogolin
  • Dzwon Jana Chrzciciela w Gorzowie Śląskim
  • Regionalna Sala Muzealna - Huta Kluczborska w Zagwiździu
  • Skansen Maszyn Rolniczych - Stare Kolnie
  • Wiatrak - ruiny w Gogolinie
  • Wiatrak holenderski w Grodkowie
  • Wieża widokowa na Koziej Górze (Prudnik)
  • Wiszący Most Żeliwny nad Małą Panwią w Ozimku
  • Zabytkowa kuźnia i piekarnia w Kuniowie
Opuszczony XIX-wieczny pałac w Wędryni niszczeje z roku na rok.

W tym opuszczonym opolskim pałacu w Wędryni dzieją się dziwn...

emisja bez ograniczeń wiekowych
Wideo

Strefa Biznesu: Gdzie na wakacje w sierpniu i we wrześniu?

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Polecane oferty

Materiały promocyjne partnera
Wróć na nto.pl Nowa Trybuna Opolska