Złodzieje zdążyli przed porządkami

Witold Żurawicki
Jeszcze w lipcu młodzież polska i żydowska ma zacząć porządki na starej nekropolii. Przez wiele lat zaniedbana, zainteresowała ostatnio złodziei.

O kradzieży dowiedziano się przypadkowo. Dyrektor Zespołu Szkół Rolniczych w Gosławicach koło Dobrodzienia dwukrotnie odwiedził pobliski cmentarz żydowski. Chciał dokładnie sprawdzić, w jakim stanie jest nekropolia, zaplanować zakres robót porządkowych. W bursie podległej mu placówki mieszkać będzie młodzież żydowska, która wraz z uczniami ZSR oraz innych dobrodzieńskich szkół ponadpodstawowych ma w lipcu i we wrześniu zabrać się do porządkowania cmentarza. Kiedy dyrektor przyszedł tu po raz drugi, zauważył brak dwóch nagrobków. Na podstawie dokumentacji, jaką dysponuje Dobrodzieński Ośrodek Kultury i Sportu, zidentyfikowano macewy.
- Pochodzą z drugiej połowy XVII wieku - mówi Stanisław Górski, dyrektor DOKiS, - O kradzieży zawiadomimy organy ścigania. Taki pech: przez tyle lat nekropolią nikt się nie zajmował, a teraz, na kilka chwil przed zrobieniem na niej porządków, zjechali tu jeszcze złodzieje.

Cmentarz leży około kilometra od drogi dojazdowej do Dobrodzienia, w zagajniku wśród pól. Dzisiaj przedstawia opłakany widok: mury okalające nekropolię są wyszczerbione, elementy macew porozrzucane, wiele z nich tak zarośniętych jest trawą, że widać ledwie krawędzie nagrobków. Cały teren cmentarza zarośnięty jest krzakami i trawą do wysokości metra. Nawet tabliczka informacyjna została zerwana z muru i pordzewiała leży w chaszczach.
- Bez wątpienia dali tutaj znać o sobie zwykli wandale, bo o ile wiem, to do lat 50. ktoś cmentarza strzegł. Dopiero potem obiekt stał się bezpański - mówi Bernard Gaida, przewodniczący Rady Powiatu Oleskiego, który wcześniej szefował Radzie Miejskiej w Dobrodzieniu i od lat zabiegał o uporządkowanie cmentarza. - Potem część murów trafiła pewnie na prywatne budowy, bo po co było kupować cegły, skoro można je było ukraść. Nie wykluczam, że i wcześniej oprócz bezmyślnych wandali niszczących wszystko i wszędzie, na cmentarz zawitali też wytrawni złodzieje, którzy kradli pod zamówienia kolekcjonerów.
Według Gaidy wieloletnie starania o renowację obiektu były bezskuteczne, bo zainteresowania nie wykazywała strona żydowska.
- Rozmawiałem na ten temat nawet z przewodniczącym Związku Gmin Żydowskich w Polsce, ale stwierdził, że podobnych cmentarzy jest w kraju tyle, iż nie są w stanie zająć się wszystkimi - mówi Gaida. - To rzeczywiście pech, że akurat teraz, gdy cmentarz ma być posprzątany, doszło do kradzieży. Ale to tylko potwierdza wątek kradzieży co cenniejszych nagrobków na zamówienie.
W województwie śląskim leżą Krzepice, słynące z jednego z najbardziej znanych cmentarzy żydowskich, na którym są unikatowe macewy z metalowymi wykończeniami - rarytas dla kolekcjonerów sztuki hebrajskiej. Mimo że tamtejszy cmentarz uprzątany jest niemal co roku przez młodzież żydowską (ta sama grupa będzie w tym roku sprzątać także w Dobrodzieniu), nekropolię systematycznie odwiedzają cmentarne hieny.
Komendantem policji w Krzepicach przez wiele lat był podinspektor Kazimierz Baran - obecny komendant powiatowy policji w Oleśnie. - Początkowo myśleliśmy, że chodzi o miejscowych złodziei. Ale potem z naszego rozeznania wynikało, że pod tamtejszy cmentarz zajeżdżały eleganckie samochody na zagranicznych rejestracjach, wysiadali z niego Żydzi. Ewentualnie kradzieży dokonywali złodzieje polscy, lecz na zamówienia zagraniczne. I macewy wędrowały niejednokrotnie wprost na lotnisko Okęcie, a potem prawdopodobnie także do Izraela, gdzie nie brakuje kolekcjonerów.

Dotychczas policja w powiecie oleskim nie miała jeszcze zgłoszeń o kradzieży i dewastacji na cmentarzach. Nie licząc drobnicy, czyli kradzieży kwiatów czy zniczy.
- Jak to będzie zakwalifikowane - zależy do prokuratury - mówi Baran. - Albo jako kradzież, co jest najbardziej prawdopodobne, albo jako profanacja miejsca pochówku.
Bernard Gaida dodaje: - Cmentarz trzeba wreszcie uprzątnąć, bo tego wymaga zwykła przyzwoitość. Ale jestem sceptykiem i obawiam się, że dopiero potem może dojść do wielu kradzieży, gdyż wszystko, co cenniejsze, będzie na wierzchu. A nekropolia jest w takim miejscu, że uchronić ją przed złodziejami naprawdę trudno.
Władze powiatowe i gminne zadeklarowały pomoc finansową w akcji sprzątania nekropolii. Do Dobrodzienia przyjedzie z młodzieżą żydowską Jerzy Fornalik - przewodniczący Polskiego Stowarzyszenia im. Janusza Korczaka, Kręgu Pedagogicznego Wielkopolska.
- Gdy był pierwszy raz obejrzeć cmentarz, to stwierdził, że wiele innych żydowskich nekropolii jest w jeszcze gorszym stanie - wspomina Górski, który zdjęcia skradzionych macew chce opublikować w Internecie.

Dobrodzień został ujęty w programie "Antyschematy", który od lat realizuje stowarzyszenie kierowane przez Fornalika. Ma ono na celu przełamywanie barier kulturowych, powiedzenie "nie" schematom określającym niechlubne stosunki Polaków i Żydów. Celem programu jest też ratowanie od całkowitej zagłady pozostałości kultury żydowskiej. Przy okazji młodzi Żydzi i Polacy wspólnie się uczą, pracują, bawią. Do pierwszych spotkań młodych doszło już w Zespole Szkół Rolniczych. A niedługo rozpoczną się Międzynarodowe Spotkania Młodych "Antyschematy - Dobrodzień 2001" - impreza, której współorganizatorem jest Fundacja "Wiecznej Pamięci" oraz pełnomocnik rządu polskiego do spraw rodziny. Patronować ma jej ma ambasador Izraela w Polsce prof. Shewah Weiss.

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3