Symbole wielkanocne i ich znaczenie. Wielkanoc to woda żywa, szukanie zajączka i śmigus-dyngus

Agnieszka Aulich
Agnieszka Aulich
Baranek to znak zwycięstwa życia nad śmiercią. Symbolizuje Chrystusa zmartwychwstałego
Baranek to znak zwycięstwa życia nad śmiercią. Symbolizuje Chrystusa zmartwychwstałego Anna Kaczmarz
Symbole wielkanocne mają dla nas duże znaczenie, choć nie zawsze w pełni rozumiemy, jaka historia się za tym kryje. W tradycjach Wielkanocy elementy chrześcijańskie, związane z celebrowaniem zmartwychwstania Chrystusa, przeplatają się z tymi o genezie wcześniejszej, pogańskiej.

Symbole wielkanocne. Palma dla ochrony

Etnografowie mówią, że atmosfera świąt Wielkiej Nocy panowała już od Niedzieli Palmowej, kiedy to na pamiątkę triumfalnego wjazdu Jezusa do Jerozolimy święci się palmy w kościele.

Poświęcone palmy wieszało się przy drzwiach, by chronić dom i jego mieszkańców przed nieszczęściami.

Gospodarze omiatali palmą zwierzęta domowe, żeby dobrze się chowały, a krowy dawały dużo mleka. Z gałązek wyciągniętych z palmy robiono krzyżyki, które umieszczano na stodołach, budynkach gospodarczych, by chroniły dobytek przed nieszczęściem.

Był też wielkanocny zwyczaj zanoszenia krzyżyków na pola, by dawały lepsze plony i uchronić przed gradobiciem i żywiołem. Wierzono dawniej, że poświęcone palmy mają moc ochronną, więc połknięcie bazi z poświęconej palmy jest skutecznym lekarstwem na ból gardła.

Symbole wielkanocne. Pogrzeb żuru

Wśród dawnych zwyczajów popularne było wyganianie złych mocy przez chłopców, którzy w Wielki Czwartek biegali po wiejskich drogach z drewnianymi kołatkami. Starsi z kolei urządzali symboliczny pogrzeb żuru i śledzia, żegnając w ten sposób potrawy jedzone w Wielkim Poście. Teraz żurek jest jedną z głównych potraw na świątecznym stole, ale staropolska tradycja żegnała go na czas świąt.

W Wielki Piątek powszechny był zwyczaj zwany bożymi ranami, czyli smaganie domowników gałązkami, by dobitnie upamiętnić cierpienie Chrystusa.

Przez cały Wielki Tydzień gospodynie piekły słodkie baby i placki drożdżowe bogato posypane kruszonką. Przygotowywano dania mięsne, szykowano pasztety i kiełbasy, których w Wielkim Poście nie można było jeść.

Symbole wielkanocne. Woda żywa

Woda jest w wielu kulturach symbolem płodności, witalności i piękna.

W Wielką Sobotę oprócz wody, święcono też ogień i ciernie. Wodę wlewano do domowych kropielniczek, ogniem rozpalano w piecu, a ciernie umieszczano w domach, stodołach i chlewach w celach ochronnych. Skrapiano poświęconą wodą chaty i budynki gospodarcze. Wlewano także odrobinę poświęconej wody do studni - wierzono, że wtedy będzie czysta i zdrowa.

Symbole wielkanocne i ich znaczenie. Wielkanoc to woda żywa, szukanie zajączka i śmigus-dyngus
Pixnio

Dziewczęta chodziły o północy do rzek, jezior czy stawów i nabierały wodę, bo miała ona wtedy służyć urodzie. Chorzy zaś liczyli na uzdrowienie, bo w Wielką Sobotę woda miała również mieć cudowne właściwości lecznicze.

Symbole wielkanocne. Śmigus dla sympatii

Zwyczaj oblewania się wodą uznawany jest za pozostałość pogańskich praktyk, mających zapewnić zdrowie, płodność i urodę. Symbolizuje oczyszczenie po zimie i radość z nadejścia wyczekiwanej wiosny.

Oblewanie wodą młodych, niezamężnych dziewcząt przez kawalerów (i odwrotnie) było w istocie wyrazem sympatii i rodzajem dobrych życzeń. Sygnalizowało wybrance (czy wybrankowi) nasze zainteresowanie oraz cel matrymonialny. Wieś polewał się wodą, dwory skrapiały perfumami.

Nie wszyscy wiedzą, że śmigus i dyngus były kiedyś dwoma odrębnymi obyczajami.

Śmigus głównie polegał na symbolicznym biciu witkami wierzby lub palmami po nogach i oblewaniu się zimną wodą, a dyngusowanie polegało na wykupieniu się od lania pisankami. Z te dwa słowa połączyły się, dając nam znany obyczaj.

Co ciekawe, zwyczaj ten znany i praktykowany jest głownie w krajach słowiańskich, a oprócz tego zawędrował na Węgry i do... Meksyku.

Symbole wielkanocne. Szukanie zajączka

Szukanie zajączka to zwyczaj, który przywędrował do Polski z Niemiec.

Wspólna rodzinna i radosna zabawa po zakończeniu śniadania, polega na szukaniu zajączka, czyli małej niespodzianki dla dzieci.
Najczęściej rodzice czy inni dorośli chowają przed dziećmi słodycze lub zabawki w różnych miejscach; w ogrodzie, na łące albo domowych zakamarkach, a dzieci chodzą i zbierają je do koszyczka. Kto uzbiera najwięcej łakoci, wygrywa.

W koszyczku do święcenie, oprócz chleba, baranka z masła, soli, wędliny, chrzanu, musiały znaleźć się malowane jajka.

Symbole wielkanocne. Pisanka to życzenie

Przygotowywano je w Wielkim Tygodniu, zdobiąc i farbując w naturalnych barwnikach.

Zielony kolor otrzymywano przez gotowanie jajek w listkach oziminy, różne odcienie żółci, brązu w wywarze z łupin cebuli i kory dębu, a czerwieni w soku z buraków lub wywarze z suszonych liści ciemnej malwy. W niektórych częściach Polski dodatkowo zdobiono je specjalnymi technikami, charakterystycznymi dla danego regionu.

Symbole wielkanocne i ich znaczenie. Wielkanoc to woda żywa, szukanie zajączka i śmigus-dyngus
Anna Kaczmarz

Kolory pisanek także miały symboliczne znaczenie. Fiolet i niebieski oznacza żałobę i Wielki Post, czerwony - to krew Chrystusa przelana na krzyżu za nasze grzechy, a zielony, brązowy i żółty symbolizują radość ze zmartwychwstania. Pisanki to jajka pomalowane we wzorki i symbole, a kraszanki - jednokolorowe.

Kiedyś pisanka była życzeniem wielkanocnym, jakie można było podarować innej osobie. Ozdobiona odpowiednimi symbolami oznaczała na przykład urodzaj na polach, dobrobyt w gospodarstwie, płodność czy długie życie. Pisanki można było też nie przyjąć, jeśli ktoś, kto ją wykonał, życzył nam źle. Dziś traktujemy pisanki tylko jako ozdobę. Kiedyś wierzono, że one mają moc!

W koszyczku do święcenie, oprócz chleba, baranka, soli, wędliny, chrzanu, muszą znaleźć się malowane jajka.
W koszyczku do święcenie, oprócz chleba, baranka, soli, wędliny, chrzanu, muszą znaleźć się malowane jajka. Anna Kaczmarz

Sezon rowerowy już niedługo! Jaki rower wybrać?

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Polecane oferty

Materiały promocyjne partnera

Materiał oryginalny: Symbole wielkanocne i ich znaczenie. Wielkanoc to woda żywa, szukanie zajączka i śmigus-dyngus - Dziennik Polski

Komentarze 1

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

M
Marcinek
A ja ciągle chce się dowiedzieć jak to jest, że wszechmocny miłościwy ojciec bezczynnie przygląda się jak są krzywdzone bezbronne dzieci?. Czy te dzieci to jakieś rekwizyty żeby osądzić zachowanie innych? Co to za ojciec? Zagląda tu ktoś z wiedzą z religii?. Uprzejmie proszę o wyjaśnienie tej kwestii. Tylko nie piszcie że podzielił się z szatanem władza lub dał nam wolność (dzieci potrzebują opieki), albo że tym zabitym, czy molestowanym, czy umierający w cierpieniach z powodu np nowotworu dzieciom wynagrodzi. To byłby jakiś chory ojciec, na pewno nie miłosierny. Te pytanie nie daje mi spokoju i jakoś przeszkadza w tym, żeby Chwalić Pana.
Wróć na nto.pl Nowa Trybuna Opolska
Dodaj ogłoszenie