Ziemia strzelecka. Oszustów surowo karano

Radosław Dimitrow
Radosław Dimitrow
Tak wygląda fałszywa pocztówka wydana w Strzelcach Opolskich ok. 1915 r. Nie wiadomo dokładnie, dlaczego Verlag Hübner zdecydował się wypuścić ją do obiegu. Wiadomo za to, że zamiast Strzelec przedstawia ona francuskie miasto Avion.
Tak wygląda fałszywa pocztówka wydana w Strzelcach Opolskich ok. 1915 r. Nie wiadomo dokładnie, dlaczego Verlag Hübner zdecydował się wypuścić ją do obiegu. Wiadomo za to, że zamiast Strzelec przedstawia ona francuskie miasto Avion.
Podrobiony miód, "odmłodzona" krowa i fałszywa pocztówka. Ludzie chwytali się różnych sposobów, żeby nieuczciwie zarobić. Część z nich słono za to zapłaciła.

To co dziś nazywane jest "chwytem marketingowym" jeszcze kilka wieków temu, było uważane za zwykłe oszustwo. Im starsze przepisy - tym ostrzejsze kary przewidywały dla fałszerzy i naciągaczy.

Dla przykładu, w czasach średniowiecza na ziemi strzeleckiej groziła nawet kara śmierci dla bartnika, który odważył się sfałszować miód lub wosk pszczeli dla swojego władcy.

Surowe kary czekały również mieszkańców, którzy oszukiwali na piwie czy winie. Za dolewanie wody i sprzedaż rozcieńczonych trunków groziło co najmniej wypędzenie z miasta.

Równie radykalnie do kwestii oszustw podchodzono jeszcze w XIX w. Friedrich Karliczek, jeden z najbardziej znanych sołtysów na Opolszczyźnie (bohater piosenki o Karolince i Karliczku) wsadził do więzienia własnego syna za takie przewinienie.

Został za to później znienawidzony przez swoją rodzinę, ale surowy i zasadniczy Friedrich wychodził z założenia, że takiego zachowania nie będzie tolerował. Jego syn chciał sprzedać krowę, która miała już swoje lata.

Żeby ubić dobry interes dokładnie umył zwierzę i poprawił wygląd racic i rogów. Wszystko po to, by krowa wyglądała na młodszą niż w rzeczywistości. Szwindel wyszedł na jaw, gdy klient zorientował się, że kupił starą krowę i został tym samym nabity w butelkę. Wściekły, przyszedł w tej sprawie do sołtysa na skargę. Właśnie wtedy Friedrich Karliczek kazał zamknąć syna w areszcie.

Oszustwa, kradzieże i nieuczciwe sposoby na zarabianie pieniędzy były bardzo surowo karane podczas wojen.

Głośnym echem odbiła się sprawa Franza Gordzielika, który w latach 40. ubiegłego stulecia był nieuczciwym listonoszem. Gdy wybuchła II wojna światowa Gordzielik został wcielony do armii i wysłany na front. Tam został jednak ranny i wrócił do domu jako inwalida wojenny. Ponieważ nie mógł wykonywać żadnych ciężkich prac zatrudnił się na lotnisku w Izbicku w roli listonosza.

Gordzielik chcąc dorobić do swojej wypłaty zaczął okradać przesyłki. W tym celu sprawdzał listy i paczki, a gdy znalazł coś wartościowego zabierał rzeczy dla siebie (dostarczając tylko list) lub przejmował całą przesyłkę. Swoje łupy gromadził w pokoju pod podłogą. Jego zachłanność go zgubiła. Gdy przełożeni zorientowali się, że mają do czynienia z nieuczciwym pracownikiem dali mu wyraźne ostrzeżenie. Ten jednak nie posłuchał i dalej dostarczał przesyłki z uszczuploną zawartością. Po skargach mieszkańców, pewnego dnia pod jego dom zajechała żandarmeria.

Mundurowi znaleźli pod podłogą okradzione przesyłki. Gordzielik został za to doprowadzony na lotnisko w Izbicku, a sąd polowy w trybie natychmiastowym orzekł jego winę i skazał go na karę śmierci. Po tym wywieziono go do Wrocławia, gdzie wykonano wyrok w więzieniu. Działo się to 1943 roku

Na początku XX w. nie wszystkie oszustwa były jednak traktowane poważnie i karane.

Strzelecki sklepikarz i wydawca pocztówek Verlag Hübner ok. 1915 r. wypuścił do obiegu sfałszowaną widokówkę, przedstawiającą rzekomo Strzelce. Widać na niej kościół, ulicę i miejską zabudowę, a w górnej części opatrzona jest napisem "Gross Strehlitz".

W rzeczywistości pocztówka przedstawia jednak Avion - miasto położone w północnej części Francji. Pocztówka z pewnością wyprodukowana została w Strzelcach, bo na odwrocie opatrzona jest informacjami o wydawcy. Nie wiadomo jednak w jaki sposób Hübner wszedł w posiadanie fotografii z Avion i dlaczego zdecydował się wypuścić fałszywkę.
Jedna z hipotez mówi, że negatyw zdjęcia mógł dostarczyć, syn Hübnera, który był w tamtych stronach, a ojciec dla żartu zdecydował się wyprodukować pocztówkę. Można też przyjąć hipotezę, że doszło do pomyłki. Któryś z pracowników mógł wybić pocztówkę, nie wiedząc, że zdjęcie wcale nie pochodzi ze Strzelec.

Z pewnością jednak za wyprodukowanie fałszywki Hübnera nie spotkały żadne konsekwencje. Dziś tajemnicza pocztówka z napisem "Gross Strehlitz" stanowi natomiast ciekawostkę.

Fala oszustw, która uszła płazem, miała też miejsce ponad 150 lat temu, gdy wielu mieszkańców z tych ziem zdecydowało się wyjechać do Teksasu w poszukiwaniu lepszego życia.

Po złagodzeniu przepisów, które pozwoliły ludności swobodnie się przemieszczać na Śląsku, zaczęło działać wielu agentów, pomagających zorganizować emigracyjną podróż. O tym, że nie wszyscy byli uczciwi informowało towarzystwo Deutsche Gesellschaf, które odnotowało w tym czasie aż 200 przypadków oszustów.

O tym, że na nieuczciwych pośredników trzeba było uważać przekonała się na własnej skórze sześcioosobowa rodzina Antoniego Waclawczyka i czteroosobowa rodzina Jakuba Dreesa ze Staniszcz Małych.

Ich podróż do Ameryki miała się rozpocząć z Bremy w północnych Niemczech, gdzie czekał zacumowany statek. Rejs miał opłacić francuski właściciel ziemski, który czekał już w Teksasie. Tak się jednak nie stało. Ponieważ obie rodziny nie miały przy sobie żadnych pieniędzy (nawet na powrót do Staniszcz Małych), musieli żebrać żeby przeżyć. Powrotne bilety kolejowe opłacił im ostatecznie pruski konsul, ale niedoszli emigranci sporo wtedy stracili.

Tekst powstał we współpracy z Piotrem Smykałą - znawcą lokalnej historii.

Wideo

Komentarze 7

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

W
Wyższy Poziom albo 655 ;)
Nie wykluczamy wprowadzenia obowiązkowej rejestracji na forum, nawet kosztem liczby komentarzy. Może przynajmniej ich poziom poszedłby w górę.

O tak, to dobre i postępowe. Takie towarzystwo wzajemnej adoracji. Wszyscy grzeczni, ułożeni. Nic na "k", nic na "d", nic na "ch", cokolwiek miałoby się na myśli. Pełna kultura. Sami swoi. Właściwie to i komentarze bądą zbyteczne. Opinie "coponiektórych" będą znane przed napisaniem pierwszego zdania artykułu. Sama słodycz. Jak w starym kawale o domu wariatów, gdzie kuracjusze zamiast opowiadać sobie doskonale znane kawały, ponumerowali je sobie.Aby nie strzepić języka wystarczyło wypowiedzieć odpowiednią liczbę i śmiechu było co niemiara. Do czasu, aż nadaszła wizytacja... nazwijmy to hmm, takiego moderatora tego typu placówek. Taki chciał zabłysnąć tym,że jest w temacie, że swojak, luzak i w ogóle - na zebraniu w świetlicy - palnął : "777"
......................................................................................................
Kto zna puentę ten wie, dlaczego wybuchła ogólna konsternacja i niezadowolenie, a kto nie, ten musi się obowiązkowo zarejestrować u mnie, tylko, tylko.... gdzies wpier.... mój rejestrator z super kodem bezpieczeństwa. Sorrki.
t
tomekw

Nie wykluczamy wprowadzenia obowiązkowej rejestracji na forum, nawet kosztem liczby komentarzy. Może przynajmniej ich poziom poszedłby w górę.

m
masakra
Nie będzie kodów bezpieczeństwa, to będzie spam. Wtedy też będzie źle.

Zarejestruj się na forum, a kody captcha znikną i nie będzie konieczne ich wpisywanie. To naprawdę nie jest trudne...

Filtruj spamy a kody uprość. Nie rejestruję się, gdy nie jest to niezbędnie konieczne. To, że rejestracja nie jest trudna, wcale nie zachęca. Buziaki.
t
tomekw
Zgadzam się z Tobą, popieram i naśladuję. Do tego te nieczytelne kody bezpieczeństwa. Masakra.
Może to będzie argumentem dla moderatora?

Nie będzie kodów bezpieczeństwa, to będzie spam. Wtedy też będzie źle.

Zarejestruj się na forum, a kody captcha znikną i nie będzie konieczne ich wpisywanie. To naprawdę nie jest trudne...
m
masakra
Od dziś NIE ODWIEDZAM tej strony. NTO zeszło na psy. Nie będę płacił za wiadomości z drugiej ręki. Żegnam.

Zgadzam się z Tobą, popieram i naśladuję. Do tego te nieczytelne kody bezpieczeństwa. Masakra.
Może to będzie argumentem dla moderatora?
t
tomekw

Nie ma to jak brak argumentów...

b
baca

Od dziś NIE ODWIEDZAM tej strony. NTO zeszło na psy. Nie będę płacił za wiadomości z drugiej ręki. Żegnam.

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3